ก.ล.ต. เปิดวงหารือผู้ประกอบการและอินฟลูเอนเซอร์คริปโทฯ ย้ำความจำเป็นในการกำกับ Stablecoin เพื่อป้องกันการใช้เป็นสื่อกลางชำระเงิน (MOP) และการฟอกเงิน พร้อมรับฟังข้อกังวลเรื่องมาตรการ Same Name และเพดานโอนออก 5 ล้านบาทต่อวัน โดยเปิดทางพิจารณามาตรการอื่นที่ช่วยลดผลกระทบต่อผู้ใช้งานสุจริต
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือ ก.ล.ต. ได้จัดงาน งาน “Focus group รับฟังความเห็นต่อร่างเกณฑ์กำกับธุรกรรม stablecoin” ให้ข้อมูลโดยผู้บริหาร ก.ล.ต. และสมาคมการค้าผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทย (TDO) เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายนที่ผ่านมา
นำโดย นางพรอนงค์ บุษราตระกูล เลขาธิการ และนางสาวจอมขวัญ คงสกุล รองเลขาธิการ และตัวแทนจากฝั่งผู้ประกอบการนำโดยนายนิรันดร์ ฟูวัฒนานุกูล ประธานสมาคมการค้าผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทย (TDO) พูดคุยร่วมกับกลุ่มอินฟลูเอนเซอร์สายคริปโทฯ
โดย ก.ล.ต. ออกตัวตั้งแต่ต้นว่าเข้าใจดีที่หลายฝ่ายมองว่าออกเกณฑ์กำกับถี่ แต่ช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมา ทางสำนักงานฯ พยายามผลักดันทั้ง Regulatory Sandbox, การเชื่อมโยง ETF, และตราสารอนุพันธ์ต่าง ๆ เพื่อให้สินทรัพย์ดิจิทัลเติบโตเป็น Asset Class ที่ลงทุนได้อย่างยั่งยืน
อย่างไรก็ตาม เมื่อถึงจุดที่มีความเสี่ยงกระทบระบบการเงินของประเทศ “การยกระดับมาตรการป้องกัน” จึงจำเป็นต้องเกิดขึ้น
ทำไม ก.ล.ต. ต้องขยับคุมเข้ม Stablecoin?
ก.ล.ต.ให้เหตุผลสำคัญว่าในทางปฏิบัติ Stablecoin (เช่น USDT หรือ USDC) มีสภาพเสมือนเป็น “เงินตราบนบล็อกเชน” ซึ่งโอนย้ายข้ามบุคคลและข้ามพรมแดนได้สะดวกรวดเร็ว จนเกิดความสุ่มเสี่ยงใน 3 ด้านคือ
1.การถูกนำไปใช้เป็นตัวกลางชำระเงิน (Means of Payment :MOP) ซึ่งเป็นเรื่องของ พ.ร.บ.เงินตรา และ พ.ร.บ.ระบบการชำระเงิน ภายใต้การดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งกฎหมายไทยห้ามไม่ให้ผู้ประกอบการสนับสนุนสินทรัพย์ดิจิทัลมาชำระค่าสินค้าและบริการ
2.การเลี่ยงเกณฑ์แลกเปลี่ยนเงินตรา (FX) โดยเฉพาะการขนเงินออกนอกประเทศเกินเกณฑ์โดยไม่ต้องแสดงหลักฐาน
3.ความเสี่ยงเรื่องการฟอกเงิน (AML) และบัญชีม้า การโอนเงินสีเทาผ่าน Private Wallet ที่ตรวจสอบเส้นทางได้ยาก
นอกจากนี้ ก.ล.ต. ยังเผยสถิติว่าในปีที่ผ่านมา ตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลไทยมีมูลค่าซื้อขายราว 7 แสนล้านบาท แต่กว่า 85% เป็นการเทรด USDT ซึ่งไม่ได้มีสัดส่วนไหลต่อไปซื้อ Bitcoin หรือ Ethereum ตามธรรมชาติของการนำมาเป็นทางผ่านเพื่อลงทุน ตรงนี้แสดงให้เห็นว่ามีการใช้ Stablecoin ไปทำธุรกรรมอย่างอื่นนอกเหนือจากการลงทุน
แนวทางกำกับ “Same Name” และ “เพดาน 5 ล้านบาท”
ดังนั้น ก.ล.ต.จึงได้นำเสนอแนวทางสำคัญ 2 ข้อที่กลายเป็นประเด็นถกเถียงคือ
1.มาตรการ Same Name (ชื่อบัญชีเดียวกัน) บังคับให้การโอน Stablecoin เข้าและออกจากศูนย์ซื้อขาย ต้องเป็นชื่อบัญชีหรือเจ้าของกระเป๋าเดียวกันกับผู้เปิดบัญชี เพื่อตัดวงจรนอมินีและบัญชีม้า โดยเปรียบเทียบกับตลาดหุ้นดั้งเดิมว่า ใครซื้อขายหุ้น เงินเข้าและออกก็ต้องเป็นชื่อเจ้าตัวเท่านั้น จะโอนไปให้คนอื่นโดยตรงไม่ได้
2.การจำกัดเพดานโอนออก 5 ล้านบาทต่อวัน ก.ล.ต.อ้างอิงตัวเลขมาจากเกณฑ์ FX ของธปท. (200,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือประมาณ 5–6 ลบ.) ซึ่งนักลงทุนทั่วไปกว่า 99%–99.5% โอนต่อวันไม่ถึง 5 ล้านบาทอยู่แล้ว กลุ่มที่ได้รับผลกระทบจริงมีเพียงประมาณ 0.5% หรือไม่ถึง 1% เท่านั้น และเกณฑ์นี้เน้นเฉพาะการ “โอนออก” ไปให้คนอื่นและการโอนออกนอกระบบแต่ไม่ได้ห้ามการใช้ Stablecoin เพื่อเทรดหรือการถือครอง
คนสุจริตลำบากขึ้น แต่ตอบโจทย์จริงหรือ?
ขณะที่ตัวแทนคอมมูนิตี้และกูรูได้สะท้อนความกังวลต่อแนวทางการกำกับของ ก.ล.ต. เช่น ภาระที่ตกกับผู้ใช้งานแม้จะอยู่ในกลุ่ม 99% ที่โอนไม่ถึง 5 ล้านบาท แต่ทุกคนต้องเจอกับความยุ่งยากจากเกณฑ์ Same Name ในการพิสูจน์ความเป็นเจ้าของกระเป๋าเมื่อโอนจาก Exchange ต่างประเทศ
พร้อมทั้งตั้งข้อสังเกตว่า หากใครตั้งใจจะเลี่ยงเกณฑ์เพื่อโอนเงินออก ก็แค่เปลี่ยน Stablecoin ไปเป็น Bitcoin แล้วโอนออกไปยังปลายทางแทนได้อยู่ดี
มีข้อท้วงติงว่าเดิมทีศูนย์ซื้อขายมีระบบตรวจจับ (KYT) ช่วยบล็อกกระเป๋าคนร้ายได้ทันทีแต่เกณฑ์ Same Name อาจบีบให้มิจฉาชีพเลี่ยงไปหลอกเหยื่อให้โอนเข้า Private Wallet ของตัวเองก่อนแล้วค่อยส่งต่อ
รวมถึงกฎเกณฑ์ที่เข้มงวด อาจทำให้นักลงทุนต่างชาติหรือสตาร์ทอัปมองว่าการเข้ามาทำธุรกิจในไทยมีความยุ่งยากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น และประเด็นความพร้อมของ “Thai Baht Stablecoin” ว่าจะพร้อมมารองรับการใช้งานจริงได้ทันท่วงทีหรือไม่
ยอมรับสร้างความไม่สะดวกให้กับผู้ใช้งาน แต่ก็ต้องมีเกณฑ์ป้องกัน
เลขาธิการ ก.ล.ต.ยอมรับว่า เกณฑ์ใหม่นี้จะสร้างความไม่สะดวกให้กับผู้ใช้งานบ้างก็จริง แต่ถึงอย่างไรก็ต้องมีเกณฑ์ป้องกัน (Preventive) ไม่ใช่ปล่อยให้เกิดความเสียหายแล้วตามจับทีหลัง เปรียบเหมือนการตรวจความปลอดภัยในสนามบินหรือการสแกนใบหน้าเวลาโอนเงินธนาคารยอดสูง แม้ไม่สะดวกแต่จำเป็นต่อระบบ หากไทยปล่อยปละละเลยจนไม่ผ่านการประเมินมาตรฐานการฟอกเงินสากล (FATF)ผลกระทบต่อระบบการเงินของประเทศจะรุนแรงกว่ามาก
เหตุที่ต้องโฟกัสที่ Stablecoin เพราะ Stablecoin มีมูลค่าคงที่เสมือนเงินจริง คนจึงนิยมนำไปใช้เป็นตัวกลางชำระเงินหรือฟอกเงินได้ง่าย ต่างจาก Bitcoin หรือสินทรัพย์อื่นที่มีความผันผวนด้านราคา ซึ่งทำให้ผู้กระทำผิดมีต้นทุนและความเสี่ยงสูงกว่า
พร้อมรับการบ้านไปปรับปรุงวิธีปฏิบัติ
สำหรับข้อกังวลเรื่องภาระของนักลงทุนและกระบวนการพิสูจน์ตัวตน ก.ล.ต. รับปากว่าจะนำไปคุยในรายละเอียดกับสมาคมผู้ประกอบการฯ ทั้งเรื่องการกำหนดเกณฑ์ตรวจสอบพฤติกรรม เพื่อแจ้งเตือนความเสี่ยง แนวทางการตรวจพิสูจน์กระเป๋าให้สะดวกที่สุด และทางออกสำหรับผู้ที่โอนเกิน 5 ล้านบาทโดยสุจริต
“ถึงแม้มีตัวเลขอ้างอิง 5 ล้าน เราก็คุยกับผู้ประกอบธุรกิจเหมือนกันว่าอันนี้มันเอามาเป็น preventive เรากั้นเขื่อน ถ้ามันมีเครื่องมือ preventive อื่นดี ๆ แทนที่จะแบนหมดเลยว่า 5 ล้านไม่ได้ ก็ต้องมาคุยกันว่า ถ้าผู้ประกอบธุรกิจกั้นเขื่อนให้สำนักงานได้มั้ย ไปพิสูจน์ซิว่าเค้าทำโดยสุจริตจริง ๆ… ถ้าคุณบอกว่าไม้ใหญ่โดยสุจริต คุณกั้นได้ คุณรับผิดชอบ สำนักงานไม่ติดใจ อันนี้กำลังคุยกันอยู่อยู่ในกระบวนการ hearing” เลขาธิการ ก.ล.ต.กล่าว
ด้านฝั่งของตัวแทนผู้ประกอบธุรกิจ โดยนายนิรันดร์ กล่าวว่า “ต้องบอกว่าสำนักงานเค้ารับฟังนะครับ แล้วก็หลาย ๆ อย่างเค้าก็คิดว่าจะปรับ เช่น เรื่อง 5 ล้านต่าง ๆ หลาย ๆ อย่างก็ยังเป็นประเด็นที่เราต้องคุยกันอยู่ ซึ่งก็มีการบ้านจากทางทุก ๆ ท่านที่ให้มาวันนี้ ซึ่งผมจะเอาข้อมูลเหล่านี้ไปคุยต่อกับสำนักงานเพิ่มเติม ทุกฟีดแบ็ก และพยายามทำเกณฑ์นี้ให้มันดีที่สุดและตรงจุดที่สุดครับ”
โดยสรุป
ร่างเกณฑ์กำกับธุรกรรม stablecoin เพดาน 5 ล้านบาทนี้ยังอยู่ระหว่างกระบวนการรับฟังความคิดเห็นซึ่งทาง ก.ล.ต. จะกลับไปหารือกับผู้ประกอบการสินทรัพย์ดิจิทัลอีกรอบ เพื่อหาแนวทางการกำกับที่ไม่เป็นภาระกับผู้บริสุทธิ์
ทั้งนี้ เกณฑ์ Travel Rule จะมีผลบังคับใช้ก่อนในเดือนกุมภาพันธ์ปีหน้า จากนั้นเกณฑ์กำกับ Stablecoin จะทยอยตามมาเพื่อให้ทุกฝ่ายมีเวลาเตรียมความพร้อมและก้าวข้ามผ่านช่วงเปลี่ยนผ่านไปด้วยกัน