10 อันดับประเทศที่มีทองคำสำรองมากที่สุดในโลก ไทยอยู่ตรงไหน

ในยุคที่โลกการเงินขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลและสกุลเงินดิจิทัลเริ่มเข้ามามีบทบาทมากขึ้น หลายคนอาจตั้งคำถามถึงความสำคัญของ “ทองคำ” สินทรัพย์ที่อยู่คู่กับมนุษยชาติมานานหลายพันปี แต่ในความเป็นจริง ทองคำยังคงเป็นหนึ่งในสินทรัพย์สำรองที่สำคัญที่สุดสำหรับธนาคารกลางทั่วโลก 

10 อันดับประเทศที่มีทองคำสำรองมากที่สุดในโลก ไทยอยู่ตรงไหน?

บทบาทของทองคำไม่ได้เป็นเพียงแค่โลหะมีค่าที่ส่องประกายสวยงาม แต่คือ รากฐานแห่งความมั่นคงทางเศรษฐกิจ เสาหลักที่ค้ำจุนเสถียรภาพทางการเงินของประเทศ และเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย (Safe Haven) ในยามที่โลกเผชิญกับความไม่แน่นอน โดยข้อมูลล่าสุดจาก สภาทองคำโลก (World Gold Council) ได้เปิดเผยรายชื่อประเทศที่ถือครองทองคำสำรองมากที่สุด ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงยุทธศาสตร์ทางการเงินและมุมมองต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจของแต่ละประเทศได้อย่างน่าสนใจ

10 ประเทศผู้ถือครองทองคำสำรองมากที่สุดในโลก

จากข้อมูลที่รวบรวมโดย World Gold Council นี่คือ 10 ประเทศที่ครองตำแหน่งผู้มีทองคำสำรองในคลังมากที่สุด 

• 1.สหรัฐอเมริกา : 8,133.46 ตัน สหรัฐอเมริกายังคงครองอันดับหนึ่งอย่างไม่มีใครเทียบได้ ปริมาณทองคำสำรองที่ถือครองนั้นมากกว่า 3 ประเทศในอันดับถัดมารวมกันเสียอีก ทองคำส่วนใหญ่ถูกเก็บรักษาไว้ที่ป้อมน็อกซ์ (Fort Knox) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่งคั่งและอำนาจทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ มาอย่างยาวนาน
• 2.เยอรมนี : 3,351.53 ตัน ในฐานะประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในยุโรป เยอรมนีให้ความสำคัญกับทองคำในฐานะเครื่องมือสร้างเสถียรภาพ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ธนาคารกลางเยอรมนี (Bundesbank) ได้ดำเนินนโยบายทยอยนำทองคำสำรองที่เคยฝากไว้ในต่างแดนกลับคืนสู่ประเทศ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับสาธารณชน
• 3.อิตาลี : 2,451.84 ตัน อิตาลีรักษาปริมาณทองคำสำรองไว้ในระดับสูงอย่างสม่ำเสมอ และที่น่าสนใจ คือ รัฐบาลอิตาลีไม่เคยขายทองคำสำรองออกมาแม้ในช่วงที่ประเทศเผชิญกับวิกฤตหนี้สาธารณะ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการยึดมั่นในนโยบายที่มองว่า ทองคำ คือ สินทรัพย์แห่งความมั่นคงสุดท้าย
• 4.ฝรั่งเศส : 2,437 ตัน ฝรั่งเศสเป็นอีกหนึ่งประเทศในยุโรปที่ให้ความสำคัญกับการถือครองทองคำสำรองจำนวนมาก โดยทองคำส่วนใหญ่ถูกเก็บไว้ในห้องนิรภัยใต้ดินของธนาคารกลางฝรั่งเศสในกรุงปารีส
• 5.รัสเซีย : 2,332.74 ตัน ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา รัสเซียเป็นหนึ่งในประเทศผู้ซื้อทองคำรายใหญ่ที่สุดของโลก ธนาคารกลางรัสเซียได้เพิ่มปริมาณทองคำสำรองอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายลดการพึ่งพาสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ (De-dollarization) ในระบบทุนสำรองระหว่างประเทศ
• 6.จีน : 2,279.56 ตัน เช่นเดียวกับรัสเซีย จีนได้เพิ่มการถือครองทองคำสำรองอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การสะสมทองคำของจีนถูกมองว่าเป็นความพยายามในการสร้างความหลากหลายให้กับทุนสำรอง และเสริมสร้างสถานะของเงินหยวนในเวทีการเงินโลก
• 7.สวิตเซอร์แลนด์ : 1,039.94 ตัน ด้วยชื่อเสียงด้านการเป็นศูนย์กลางทางการเงินที่มั่นคงและปลอดภัยของโลก สวิตเซอร์แลนด์จึงถือครองทองคำสำรองในปริมาณที่สูงเมื่อเทียบกับขนาดเศรษฐกิจของประเทศ แม้จะยกเลิกการผูกค่าเงินฟรังก์สวิสกับทองคำไปแล้ว แต่ทองคำยังคงเป็นส่วนสำคัญของสินทรัพย์สำรอง
• 8.อินเดีย : 876.18 ตัน ทองคำมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อวัฒนธรรมอินเดีย และความต้องการนี้ยังสะท้อนอยู่ในนโยบายของธนาคารกลางอินเดีย (Reserve Bank of India) ที่ทยอยเข้าซื้อทองคำเพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับทุนสำรองของประเทศที่มีเศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว
• 9.ญี่ปุ่น : 845.97 ตัน ในฐานะประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับต้นๆ ของโลก ญี่ปุ่นถือครองทองคำไว้เป็นจำนวนมากเพื่อเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยและกระจายความเสี่ยงจากพอร์ตการลงทุนที่ส่วนใหญ่เป็นพันธบัตรรัฐบาลต่างประเทศ
• 10.ตุรกี : 617.60 ตัน ตุรกีเป็นอีกหนึ่งประเทศที่เพิ่มการถือครองทองคำอย่างแข็งขันในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ท่ามกลางภาวะเงินเฟ้อที่รุนแรงในประเทศ การสำรองทองคำถือเป็นกลยุทธ์สำคัญในการรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

ประเทศไทยอยู่ตรงไหน?

ประเทศไทยอยู่ใน อันดับที่ 22 ของโลก โดยมีปริมาณทองคำสำรองในครอบครองอยู่ที่ 234.52 ตัน ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงสถิติ แต่คือ ภาพสะท้อนที่ชัดเจนของนโยบายการบริหารจัดการเงินสำรองระหว่างประเทศที่รอบคอบของ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งมองว่า ทองคำเป็นมากกว่าเพียงโลหะมีค่า แต่เป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ที่จำเป็นต่อการรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ

บทบาทของทองคำในพอร์ตเงินสำรองระหว่างประเทศของไทย

ในการทำความเข้าใจสถานะของประเทศไทย จำเป็นต้องมองภาพรวมของ “เงินสำรองระหว่างประเทศ” ซึ่งไม่ได้ประกอบด้วยทองคำเพียงอย่างเดียว แต่เป็นพอร์ตการลงทุนที่ประกอบด้วยสินทรัพย์หลากหลายประเภท เช่น เงินตราสกุลหลักของโลก (เช่น ดอลลาร์สหรัฐ, ยูโร, เยน) และหลักทรัพย์ต่างประเทศ (เช่น พันธบัตรรัฐบาล) โดยธนาคารแห่งประเทศไทยได้ระบุอย่างชัดเจนว่า การถือครอง ทองคำสำรอง เป็นหนึ่งในกลยุทธ์สำคัญเพื่อ “กระจายความเสี่ยง” (Diversification) ของเงินสำรองโดยรวม

• ในขณะที่สินทรัพย์ส่วนใหญ่ในเงินสำรองอยู่ในรูปของเงินตราและพันธบัตร ซึ่งมีความเสี่ยงผูกอยู่กับเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและนโยบายการเงินของประเทศผู้ออก ทองคำกลับมีคุณสมบัติที่แตกต่างออกไปโดยสิ้นเชิง การเคลื่อนไหวของราคาทองคำมักไม่ขึ้นตรงกับมูลค่าของสินทรัพย์เหล่านั้น ทำให้เมื่อสินทรัพย์ประเภทอื่นมีความผันผวนหรืออ่อนค่าลง ทองคำสำรอง จะทำหน้าที่เป็น “เบาะรองรับแรงกระแทก” ช่วยรักษาเสถียรภาพมูลค่าโดยรวมของเงินสำรองของประเทศเอาไว้

ความสำคัญเชิงลึกต่อเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของค่าเงินบาท

การที่ธนาคารแห่งประเทศไทยให้ความสำคัญกับการมีทองคำในคลังสำรองนั้น มีเป้าหมายหลักที่เชื่อมโยงโดยตรงกับความมั่นคงของประเทศ 2 ประการ คือ

1. การเป็นเกราะป้องกันความผันผวนทางเศรษฐกิจ (A Buffer Against Economic Volatility) : ในยามที่เศรษฐกิจโลกเผชิญกับความไม่แน่นอนสูง วิกฤตการเงินหรือความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ตลาดการเงินทั่วโลกมักเกิดความตื่นตระหนกและสินทรัพย์เสี่ยงถูกเทขาย การมี ทองคำสำรอง ในปริมาณที่เหมาะสม จะช่วยลดทอนผลกระทบเชิงลบเหล่านี้ที่มีต่อฐานะเงินสำรองของไทย และเป็นหลักประกันว่าประเทศมีสินทรัพย์สภาพคล่องสูงที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากลพร้อมรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉิน
2. การเสริมสร้างความเชื่อมั่นต่อค่าเงินบาท (Bolstering Confidence in the THB) : สถานะเงินสำรองระหว่างประเทศที่แข็งแกร่ง โดยมีทองคำเป็นองค์ประกอบสำคัญ เป็นปัจจัยที่นักลงทุนต่างชาติและสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ (Credit Rating Agencies) ให้ความสำคัญอย่างยิ่ง การมี ทองคำสำรอง ที่มั่นคงเป็นการส่งสัญญาณว่าประเทศไทยมีวินัยทางการคลังและการเงินที่ดี ซึ่งช่วยสร้างความเชื่อมั่นและลดความเสี่ยงจากการถูกโจมตีค่าเงินเพื่อเก็งกำไร ทำให้ค่าเงินบาทมีเสถียรภาพมากขึ้น

แม้ประเทศไทยจะไม่ได้อยู่ใน 10 อันดับแรกของผู้ถือครองทองคำมากที่สุดในโลก แต่ปริมาณทองคำสำรองที่ระดับ 234.52 ตัน ถือเป็นระดับที่มีนัยสำคัญและสะท้อนถึงการบริหารจัดการที่มองการณ์ไกล สอดคล้องกับแนวทางของธนาคารกลางในกลุ่มประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ชั้นนำ ที่ตระหนักว่า คุณค่าของทองคำในฐานะ “สมอเรือ” แห่งความมั่นคงทางเศรษฐกิจนั้น ยังคงเป็นจริงและมีความสำคัญอย่างยิ่งในระบบการเงินโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

ทำไม “ทองคำ” ยังคงเป็นสินทรัพย์สำรองที่ทุกประเทศปรารถนา?

การทำความเข้าใจว่าเหตุใดธนาคารกลางทั่วโลกจึงยังคงให้ความสำคัญกับการสะสมทองคำ จะช่วยให้เราเห็นภาพที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

1. สถานะสินทรัพย์ที่ปราศจากภาระผูกพันและมีความน่าเชื่อถือในตัวเอง (Asset without Counterparty Risk)

คุณสมบัติพื้นฐานและสำคัญที่สุดของทองคำ คือ การเป็นสินทรัพย์ทางกายภาพ (Physical Asset) ที่มีมูลค่าในตัวเองโดยสมบูรณ์ สถานะดังกล่าวทำให้ทองคำแตกต่างจากสินทรัพย์สำรองประเภทอื่น ๆ เช่น พันธบัตรรัฐบาล หรือเงินตราสกุลหลักของโลก (Fiat Currency) ซึ่งล้วนมีสถานะเป็น “ภาระผูกพันของบุคคลที่สาม” (Third-party Liability)

• เมื่อธนาคารกลางถือครองพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ หรือเงินดอลลาร์สหรัฐฯ มูลค่าของสินทรัพย์นั้นขึ้นอยู่กับความเชื่อมั่นในความสามารถในการชำระหนี้และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของรัฐบาลสหรัฐฯ ซึ่งถือเป็น “ความเสี่ยงของคู่สัญญา” (Counterparty Risk) ในทางกลับกัน ทองคำ ไม่มีผู้ออกตราสารและไม่มีประเทศใดเป็นผู้ค้ำประกันมูลค่าของมันโดยตรง มันจึงเป็นสินทรัพย์สำรองเพียงไม่กี่ชนิดที่ปราศจากความเสี่ยงด้านนี้โดยสิ้นเชิง ในยามที่เกิดวิกฤตความเชื่อมั่นในระบบการเงินหรือความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ทองคำจึงกลายเป็น “สินทรัพย์ปลอดภัย” (Safe-Haven Asset) ที่ธนาคารกลางทั่วโลกเชื่อมั่น

2. เครื่องมือบริหารความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อและเสถียรภาพค่าเงิน (Hedge against Inflation and Currency Fluctuations)

ประวัติศาสตร์ได้พิสูจน์ให้เห็นอย่างสม่ำเสมอว่าทองคำมีความสัมพันธ์เชิงผกผันกับมูลค่าของเงินตราสกุลหลัก โดยเฉพาะดอลลาร์สหรัฐฯ เมื่อค่าเงินอ่อนค่าลงจากแรงกดดันของภาวะเงินเฟ้อที่สูงขึ้น ราคาทองคำมักจะปรับตัวสูงขึ้นสวนทางเพื่อรักษามูลค่าที่แท้จริง (Real Value)

• ธนาคารกลางตระหนักดีว่าการพิมพ์เงินเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ (Quantitative Easing) หรือการขาดดุลการคลังอย่างมหาศาลของประเทศมหาอำนาจ สามารถบั่นทอนอำนาจซื้อของสกุลเงินที่ตนถือครองเป็นทุนสำรองได้ การจัดสรรส่วนหนึ่งของทุนสำรองมาไว้ในรูปของ ทองคำ จึงเปรียบเสมือนการทำประกันต่อความเสี่ยงดังกล่าว ช่วยรักษามูลค่าโดยรวมของพอร์ตทุนสำรองระหว่างประเทศให้มีเสถียรภาพในระยะยาว

3. สัญลักษณ์แห่งความเชื่อมั่นและเสาหลักแห่งเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ (Source of Trust and Stability)

แม้ว่าโลกจะยกเลิกระบบมาตรฐานทองคำ (Gold Standard) ไปแล้ว แต่ความเชื่อมโยงทางจิตวิทยาระหว่างทองคำและความมั่นคงทางการเงินยังคงฝังรากลึก การที่ประเทศหนึ่งมีปริมาณทองคำสำรองในระดับสูงเป็นการส่งสัญญาณที่ทรงพลังไปยังตลาดการเงินโลก นักลงทุน และประชาชนในประเทศ

• การมี ทองคำ สำรองจำนวนมากช่วยเสริมสร้างความน่าเชื่อถือ (Credibility) ให้กับนโยบายการเงินของธนาคารกลางและสกุลเงินของประเทศนั้นๆ ในสถานการณ์วิกฤตที่ประเทศอาจต้องการกู้ยืมเงินจากต่างประเทศ หรือต้องการปกป้องค่าเงินจากการถูกโจมตี การมีทองคำสำรองที่แข็งแกร่งจะเป็นกันชนและเครื่องมือต่อรองที่สำคัญ ช่วยลดความตื่นตระหนกและสร้างความเชื่อมั่นว่าประเทศมีสินทรัพย์คุณภาพสูงที่พร้อมจะปกป้องเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ

4. สินทรัพย์สภาพคล่องสูงที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล (A Highly Liquid and Universally Accepted Asset)

ในภาวะฉุกเฉินหรือวิกฤตสภาพคล่อง ธนาคารกลางจำเป็นต้องมีสินทรัพย์ที่สามารถแปลงเป็นเงินตราต่างประเทศสกุลหลักได้อย่างรวดเร็วเพื่อใช้ในการชำระหนี้หรือแทรกแซงตลาดปริวรรตเงินตรา ซึ่งทองคำมีคุณสมบัตินี้อย่างครบถ้วน

• ตลาดทองคำ โดยเฉพาะตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่ลอนดอน (London Bullion Market Association – LBMA) เป็นตลาดที่มีขนาดใหญ่และมีสภาพคล่องสูงมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ทำให้ธนาคารกลางสามารถซื้อขายหรือนำ ทองคำ ไปใช้เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกัน (Collateral) ในการทำธุรกรรมทางการเงินระหว่างประเทศ (เช่น Gold Swaps) ได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สำคัญอย่างยิ่งในยามที่สินทรัพย์ประเภทอื่นอาจซื้อขายได้ยากลำบาก

ดังนั้น การที่ธนาคารกลางทั่วโลกยังคงสะสมทองคำอย่างต่อเนื่อง ไม่ได้เป็นเพียงการปฏิบัติตามธรรมเนียม แต่เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์การบริหารความเสี่ยงที่ซับซ้อนและมองการณ์ไกล เพื่อสร้างความมั่นคงให้กับระบบเศรษฐกิจของประเทศในโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน

อ้างอิงจาก tradingeconomics,gold.org,ceoworld,tradingeconomicsthai,indigopreciousmetals,discoveryalert,reuters และ omfif

ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ Community สังคมแห่งการลงทุน เพื่อ เชื่อมต่อ พูดคุย แลกเปลี่ยน ไอเดียการลงทุน มาร่วมสร้างเครือข่ายนักลงทุนให้เติบโตไปด้วยกัน เข้าร่วมกับเรา: efinancethaiconnect