ชนวนเหตุมาจากเมื่อวานนี้ (1 ต.ค.) ในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร มีช่วงหนึ่งที่ นายรังสิมันต์ โรม สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ได้กล่าวพาดพิงมายัง สส. หญิงจังหวัดชัยภูมิคนหนึ่ง พรรคภูมิใจไทยซึ่งเป็น สส.ที่อาจจะมีสามีเกี่ยวข้องกับสแกมเมอร์แต่ไม่ได้เอ่ยชื่อ
หลังจากนั้นนางสาวสุดาชา ซาง แทนทรัพย์ สส.ชัยภูมิ พรรคภูมิใจไทย หรือที่เรียกชื่อเล่นกันว่า สส.ไอเดียร์ จะกดเปิดไมค์พูดว่าที่เอ่ยถึงนั้นกำลังชี้เป้ามาที่ตัวเธอเพราะ สส.หญิงชัยภูมินั้นมีคนเดียว
พร้อมกล่าวแสดงความไม่พอใจอย่างมากที่ นายรังสิมันต์ เอ่ยถึงสามีเธอว่าอาจเกี่ยวข้องกับเครือข่ายแก๊งสแกมเมอร์ เมื่อไม่มีหลักฐานก็ไม่ควรกล่าวล่องลอยให้เกิดความเสียหายต่อผู้อื่น และขอให้ สส.รังสิมันต์ ถอนคำพูด
อย่างไรก็ตาม สส.รังสิมันต์อ้างว่าตนมีหลักฐานแน่นอนแต่ยังไม่เปิด และไม่ยอมถอนคำพูด ก่อนจะถูกรองประธานสภาเชิญออกจากการประชุมไป
เรื่องดูเหมือนจะจบแต่ไม่จบ
หลังจากมีคลิปการถกเถียงดังกล่าว เผยแพร่ออกไป ชาวเน็ตก็ไล่ขุดกันต่อว่าสามีของ สส.ไอเดียร์คือใคร และในวันเดียวกันนางสาวรักชนก ศรีนอก สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน หรือสส.ไอซ์ โพสต์ข้อมูลบัญชีทรัพย์สินที่ นางสาวสุดาชา แจ้งไว้มาเผยแพร่ โพสต์ดังกล่าวได้รับความสนใจอย่างมากและมียอดแชร์โพสต์ออกไปถึง 9500 แชร์
ทรัพย์สินที่รายงานมีมูลค่ารวมกัน 1.9 พันล้านบาท ส่วนใหญ่เป็นทรัพย์สินของสามี (นายไทหยาง ซาง) แต่ประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงกันมากที่สุดคือในทรัพย์สินทั้งหมดที่รายงานมีกว่า 70% หรือประมาณ 1.44 พันล้านบาท “เป็นเงินปล่อยกู้”
และบริษัทที่สามี สส.หญิงรายนี้ปล่อยกู้ให้คือ “บริษัท ทรี แอโรลส์ แคปิตอล จำกัด” ซึ่งชื่อดังกล่าว มีความใกล้เคียงกับบริษัทในวงการคริปโทเคอร์เรนซีอันโด่งดังในยุคหนึ่งที่รู้จักกันในชื่อ Three Arrows Capital หรือ “3AC”
เอกสารหน้าที่ 12 ชี้แจงรายละเอียดประกอบรายการ “เงินให้กู้ยืม” โดยคู่สมรสเป็นจำนวน 1.34 พันล้านบาท ให้กู้แก่ “บริษัท ทรี แอโรลส์ แคปิตอล จำกัด โดย วิลสัน เปา” เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2564 จำนวนเงินกู้ตามสัญญา 1.44 พันล้านบาท ( 1.34 พันล้านบาท คือยอดหนี้คงเหลือ)
หากใครที่อยู่ในวงการคริปโทฯ มาสัก 2 ไซเคิลย้อนหลังชื่อนี้ไปสะกิดแผลเป็นเข้าให้ เพราะคนในวงการรู้ดีว่า 3AC นี่แหละคือตัวจุดชนวนความหายนะในตลาดเมื่อปี 2565 บริษัทที่ประกาศล้มละลาย และโดมิโนที่ทำให้ตลาดถล่มหนักในปีเดียวกัน
บทความนี้จึงถือโอกาสพาทุกคนไปย้อนรอย 3AC ทำธุรกิจอะไร และทำไมท้ายที่สุดถึงพังทลายลง และสร้างรอยแผลเป็นให้กับอุตสาหกรรมคริปโทฯ มาจนถึงวันนี้จนยากที่จะลืมได้ลง
3AC คือใคร
Three Arrows Capital หรือ “3AC” ก่อตั้งในปี 2012 โดย Su Zhu และ Kyle Davies อดีตเทรดเดอร์ของ Credit Suisse ทั้งคู่เริ่มต้นที่ซานฟรานซิสโก ก่อนย้ายมาจดทะเบียนกองทุนที่สิงคโปร์ในปี 2013
3AC ดำเนินธุรกิจเป็นกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่ลงทุนในคริปโทฯ และค่อย ๆ ขยายตัวจนเป็นผู้เล่นรายใหญ่ของวงการ มีเงินลงทุนในหลายโปรเจกต์ดัง เช่น LUNA, Aave, Avalanche, BlockFi, Deribit และ Solana
ในเดือนมีนาคม 2022 บริษัทวิเคราะห์บล็อกเชน Nansen ประเมินว่ากองทุนบริหารสินทรัพย์คริปโทฯ อยู่ราว 1 หมื่นล้านดอลลาร์ ขณะที่ Su Zhu เองก็เป็นคนดังในโลกโซเชียล มีผู้ติดตามกว่า 500,000 คนก่อนกองทุนล้ม
ทำไมถึงล้ม
ความล่มสลายของ 3AC ไม่ได้มาจากความผิดพลาดเพียงครั้งเดียว แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยที่ถาโถมเข้ามาพร้อมกัน ทั้งจากการกู้เงินมาลงทุนเกินตัว เมื่อขาดทุนหนักจาก LUNA และตลาดคริปโทฯ ร่วงตามมา กองทุนจึงไม่มีเงินพอเติมหลักประกันและชำระหนี้ ขณะเดียวกันยังมีปัญหาการให้ข้อมูลเท็จและบริหารสินทรัพย์เกินเพดานที่ได้รับอนุญาต
โดยระเบิดลูกแรกเกิดขึ้นในเดือนพฤษภาคม 2022 เมื่อ LUNA และ UST ล่มสลาย ทำให้เงินลงทุนของ 3AC ใน LUNA แทบไม่เหลือมูลค่า แต่แรงกระแทกที่ทำให้กองทุนล้มจริง ๆ มาถึงในกลางเดือนมิถุนายนตอนนั้นตลาดคริปโทฯ ทรุดหนักอีกรอบ
ช่วงวันที่ 12 ถึง 14 มิถุนายน สินทรัพย์ของ 3AC บน FTX มูลค่าราว 1.53 พันล้านดอลลาร์ ถูกบังคับขายเกือบทั้งหมดภายในเวลาเพียงสองวัน ตามข้อมูลที่ผู้ชำระบัญชียื่นต่อศาลในภายหลัง
ในเวลาเดียวกัน กองทุนก็เริ่มหาทางหมุนเงิน Kyle Davies บอกผู้บริหารของ Blockchain.com ว่ากำลังพยายามกู้ BTC เพิ่มอีก 5,000 เหรียญจาก Genesis เพื่อนำไปจ่าย Margin Call ให้เจ้าหนี้อีกราย หรือพูดง่าย ๆ คือกู้ใหม่มาโปะหนี้เก่า ไม่นานหลังจากนั้น การขาย stETH ราว 60,000 เหรียญก็จุดกระแสข่าวลือว่า 3AC กำลังโดน Margin Call
ข่าวลือกลายเป็นความจริงในวันที่ 16 มิถุนายน เมื่อ Financial Times รายงานว่า 3AC ไม่สามารถจ่าย Margin Call ได้ และในวันเดียวกันก็มีรายงานว่า FTX, Deribit และ BitMEX ต่างบังคับขายสถานะของกองทุน
หนึ่งสัปดาห์ต่อมา เจ้าหนี้เริ่มทยอยเปิดหน้า โดย Voyager Digital ประกาศเมื่อวันที่ 22 มิถุนายนว่ามีเงินปล่อยกู้ค้างอยู่กับ 3AC เป็น BTC 15,250 เหรียญ และ USDC อีก 350 ล้านดอลลาร์
ทุกอย่างมาถึงจุดจบในวันที่ 27 มิถุนายน Voyager ออกหนังสือแจ้งผิดนัดชำระหนี้มูลค่าราว 675 ล้านดอลลาร์ ขณะที่ศาลหมู่เกาะบริติชเวอร์จินสั่งให้ 3AC เข้าสู่กระบวนการชำระบัญชีในวันเดียวกัน โดยแต่งตั้งบริษัทที่ปรึกษา Teneo เป็นผู้ดูแล
สามวันต่อมา MAS ออกประกาศตำหนิกองทุนอย่างเป็นทางการ และในวันที่ 1 กรกฎาคม 2022 3AC ก็ยื่นล้มละลายตาม Chapter 15 ต่อศาลล้มละลายสหรัฐฯ ในนิวยอร์ก ปิดฉากกองทุนที่เคยบริหารเงินหลักหมื่นล้านดอลลาร์ ภายในเวลาไม่ถึงสองเดือนหลังการล่มสลายของ LUNA
โดมิโนที่ล้มทั้งวงการ
เมื่อเอกสารศาลถูกเปิดเผย ตัวเลขความเสียหายก็ชัดเจนขึ้น 3AC ติดหนี้รวม 3.5 พันล้านดอลลาร์กับ 27 บริษัท ในรายชื่อมีทั้ง Voyager Digital และ Genesis
ผลกระทบลามไปเป็นทอด ๆ การล้มของ 3AC เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ Voyager Digital ล้มละลาย ส่วน Genesis ขาดทุนหนักจนบริษัทแม่อย่าง Digital Currency Group (DCG) ต้องเข้ามารับภาระหนี้ส่วนที่เกี่ยวกับ 3AC แทน
คนที่เจ็บตัวในท้ายที่สุดคือผู้ใช้รายย่อย ตัวอย่างเช่นลูกค้าของ Voyager ซึ่งแม้จะได้รับเงินคืนครบทั้งสองรอบ ก็ได้คืนเพียง 70% ของยอดเคลมที่ศาลรับรอง
บทเรียนสำคัญจากกรณีนี้คือ Lender คริปโทฯ หลายรายปล่อยกู้ให้กองทุนเดียวกัน โดยไม่รู้ว่ากองทุนนั้นกู้จากที่อื่นไปมากแค่ไหน และหลายเจ้ายอมรับหลักประกันที่ไม่เต็มมูลค่าหนี้ เมื่อลูกหนี้รายใหญ่เพียงรายเดียวล้ม ความเสียหายจึงลุกลามเป็นโดมิโนทั้งระบบ
เรื่องราวของ 3AC คือภาพสะท้อนว่า ชื่อเสียงและขนาดของกองทุนไม่ได้รับประกันความปลอดภัย การใช้เงินกู้อย่างหนัก การรวมศูนย์ความเสี่ยงไว้กับไม่กี่สินทรัพย์ และการขาดความโปร่งใส สามารถเปลี่ยนกองทุนระดับหมื่นล้านให้กลายเป็นชนวนวิกฤตของทั้งอุตสาหกรรมได้ภายในไม่กี่สัปดาห์
References: Caproasia Wikipedia CryptoSlate Wikipedia Decrypt Pontem MAS CryptoSlate The Daily Hodl Finextra BM Pro Bloomberg Law The Block Boxmining DL News Malay Mail (AFP) The Block The Block Ogier Bloomberg Law CCN 99Bitcoins