กุนซือโลกการเงิน


กุนซือโลกการเงิน อวสานของทีวี : โดย ดร. นิเวศน์ เหมวชิรวรากร โดย ดร. นิเวศน์ เหมวชิรวรากร

โดย
ดร. นิเวศน์ เหมวชิรวรากร

:-
.

อวสานของทีวี : โดย ดร. นิเวศน์ เหมวชิรวรากร

โลกในมุมมองของ Value Investor 11 พฤษภาคม 62
ดร. นิเวศน์ เหมวชิรวรากร

   การคืนใบอนุญาตประกอบกิจการทีวีจำนวน 7 ช่องเมื่อสัปดาห์ที่แล้วดูเหมือนว่าจะเป็นจุดจบสำหรับธุรกิจทีวีที่ไม่ประสบความสำเร็จในการทำธุรกิจที่ครั้งหนึ่งรุ่งเรืองมาก ทีวีซึ่งมีเพียงไม่กี่ช่องและที่ทำเป็นธุรกิจจริง ๆ ก็มีเพียง 2-3 ช่องในอดีตนั้นสามารถทำเงินได้มหาศาล หุ้นของบริษัททำทีวีที่จดทะเบียนซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์บางแห่งเคยมีมูลค่าหรือ Market Cap. เป็นแสนล้านบาท แต่หลังจากการ “เปิดเสรี” ช่องทีวีซึ่งทำให้เกิดทีวีใหม่หลายสิบช่องขึ้นทันทีก็ทำให้เกิดการแข่งขันกันอย่างเต็มที่ซึ่งทำให้ทีวีเกือบทุกช่องขาดทุนกันหมด มูลค่าตลาดของหุ้นทีวีลดลงจากแสนล้านบาทหรือเพียงหลักหมื่นล้านบาท ส่วนหุ้นทีวีที่เคยประสบความสำเร็จในช่วงแรกและมีค่าหลายหมื่นล้านบาทก็เหลือเป็นหลักพันล้านบาท ดังนั้น การลดลงของทีวีดิจิตอล 7 ช่องจาก 20 กว่าช่องและเหลือทีวีดิจิตอลประมาณ 15 ช่องนั้นจึงเป็นความหวังว่าธุรกิจทีวีน่าจะดีขึ้นมากและหุ้นทีวีจะ Turnaround หรือฟื้นตัวได้ หรืออย่างน้อยก็ไม่น่าจะ “ตาย” อีกแล้ว แต่นี่คือความจริงหรือ?

   ในความเห็นของผมทีวี 7 ช่องที่ปิดตัวลงนั้น มีเรทติ้งหรือคนดูน้อยและดังนั้นจึงมีรายได้จากโฆษณาน้อยมาก เมื่อปิดตัวลงโฆษณาที่จะผ่องถ่ายไปช่องที่เหลือก็คงไม่มีนัยสำคัญ เช่นเดียวกัน จำนวนคนดูทีวีที่จะหันไปดูช่องที่เหลือก็คงไม่มากนัก ผมเองคิดว่าพวกเขาส่วนใหญ่อาจจะหันไปดูสื่ออื่นหรือไปทำอย่างอื่นที่น่าสนใจกว่าที่มีอยู่มากมายอานิสงค์จากการขยายตัวของสื่อดิจิตอลยุคใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าและมีค่าใช้จ่ายต่ำจนแทบจะ “ฟรี” ไม่ต่างจากการดูทีวีเหมือนกัน 

   ดังนั้น การวิเคราะห์ว่าหุ้นทีวีที่ยังทำทีวีอยู่จะดีขึ้นใน “ระยะยาว” จึงไม่สามารถที่จะมองแค่การแข่งขันของช่องทีวีที่ลดลง แต่ต้องมองว่าทีวีจะสามารถแข่งกับสื่อดิจิตอลอย่างอื่นได้อย่างไร และมูลค่าหุ้นที่ยังสูงในระดับเป็นหมื่นล้านหรือหลายพันล้านบาทนั้น คุ้มค่าหรือไม่

   มองจากมุมของเทคโนโลยีแล้ว ทีวีมีประสิทธิภาพลดลงมากเมื่อเปรียบเทียบกับอินเตอร์เน็ตที่พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็วจนจะถึง 5G แล้ว ซึ่งทำให้ระบบอินเตอร์เน็ตนั้นสามารถทำได้ทุกอย่างที่ทีวีทำและเหนือกว่า ต้นทุนของผู้ใช้เองก็ลดลงจนทำให้แทบทุกคนในประเทศไทยต่างก็สามารถใช้อินเตอร์เน็ตได้โดยไม่จำกัดเวลา อาการแบบนี้นั้นเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าในที่สุดคนที่ดูทีวีน่าจะค่อย ๆ ลดลงไปเรื่อย ๆ และทำให้ทีวีกลายเป็นธุรกิจ “ตะวันตกดิน”

   แน่นอนว่าทีวีก็จะยังอยู่กับเราไปอีกนาน แต่มันอาจจะไม่ใช่ช่องทางหลักที่พวกเขาจะดู สายตาของพวกเขาน่าจะจ้องอยู่ที่ “จอคอมพิวเตอร์” ซึ่งอาจจะเป็นมือถือหรือเครื่องมืออย่างอื่น โดยสื่อที่นำภาพและเสียงมาก็คือระบบอินเตอร์เน็ตที่มีความเร็วสูงสุดและไม่สะดุดเลย

   ว่าที่จริงในภาวะปัจจุบันนั้น ทีวีไม่ได้ขายบริการ “สื่อ” อีกต่อไปแล้ว พวกเขาขาย “คอนเทนต์” เช่น ละคร เกมโชว์ ข่าว และอื่น ๆ ที่คนดูสนใจและชอบที่จะดู และนี่ก็คือ “ทางออก” ของทีวีทุกช่อง ทีวีเองนั้น แน่นอน เป็นช่องทางหลักที่คนยังดูกันมากที่สุด แต่ช่องทางอื่นที่ผ่านอินเตอร์เน็ตก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ นอกจากนั้น เขายังขายคอนเทนต์ออกไปต่างประเทศด้วย ทั้งหมดนั้น เขาหวังว่าจะทำให้กำไรของบริษัทที่ทำทีวีเติบโตขึ้นและธุรกิจก้าวหน้าต่อไป และในที่สุดบริษัทที่ “ทำทีวี” เป็นหลักเพียงอย่างเดียวก็คงจะไม่มีเพราะมัน “อยู่ไม่ได้” ทีวียุคใหม่จะต้องเป็นกิจการที่ทำคอนเทนต์และมีช่องทางขายที่หลากหลาย และบางทีก็อาจจะเป็นเพียงส่วนหนึ่งของกลุ่ม “ธุรกิจสื่อ” ที่ใหญ่โต

   ถ้าในประเทศอย่างสหรัฐอเมริกาก็อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของกูเกิลหรือเฟซบุ๊กเป็นต้น แต่ในเมืองไทย ดูเหมือนว่าเราจะยังห่างไกลจากจุดนั้น ของเราที่ใกล้ที่สุดก็แค่ว่าทีวีบางช่องกลายเป็น “ส่วนหนึ่ง” ของกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ที่อาจจะต้องการมีสื่อด้วยวัตถุประสงค์อย่างอื่นด้วยนอกเหนือจากกำไรจากการลงทุนในกิจการ

   ถ้าจะพูดถึงการ “อยู่รอดทางธุรกิจ” ของกิจการทีวีในไทยนับจากนี้ ผมคิดว่าทีวีดิจิตอลส่วนใหญ่ก็ยังน่าจะลำบากอยู่ จริงอยู่บริษัททีวีที่เคยมีหลายช่องอาจจะมีผลประกอบการดีขึ้นเนื่องจากสามารถลดผลขาดทุนโดยการคืนช่องทีวีบางช่องไป บริษัทที่มีทีวีเพียงช่องเดียวและขาดทุนและคืนใบอนุญาตไปก็สามารถลดความเสียหายลงได้ แต่หลังจากนั้นก็ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจจะดีขึ้นเรื่อย ๆ เหตุผลก็เพราะว่าธุรกิจทีวีนั้นน่าจะยังตกต่ำลงต่อไปเนื่องจากการแข่งขันจากคู่แข่งอื่นที่ไม่ได้ทำทีวีเป็นหลัก มันคือกิจการทั้งหลายที่ “ชิงตา” หรือแย่งคนดูจากจอทีวีซึ่งผมคิดว่ายังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

   ผมเองก็เป็นหนึ่งในนั้น ผมเคยเป็น “คอทีวี” และภรรยาก็เป็นคอทีวี แต่ในระยะหลัง ๆ ผมเริ่มสนใจชมภาพยนตร์และสารคดีจาก Netflix มากขึ้นอย่างชัดเจน ส่วนภรรยาเองนั้น การดูละครจากทีวีช่องประจำน้อยลงไปมากแต่หันไปดูละครจากทีวีช่องอื่นมากขึ้นเช่นเดียวกับการดูย้อนหลังผ่านคอมพิวเตอร์เช่นไอแพด แน่นอนว่าบริษัททีวีต้นเรื่องยังได้ค่าโฆษณาบ้าง แต่มันก็น้อยกว่าการได้ค่าโฆษณาทางทีวีอยู่มาก และนั่นก็ทำให้ผลประกอบการของบริษัททีวีแต่ละช่องน่าจะลดน้อยถอยลงไปเรื่อย ๆ

   บางคนอาจจะเถียงว่าบริษัททีวีทั้งหลายน่าจะสามารถแข่งขันในการทำคอนเทนต์กับสื่ออื่น ๆ ได้และทำให้บริษัทมีกำไรและเติบโตไปเรื่อย ๆ ได้ แต่ผมเองคิดว่าเป็นเรื่องยากที่จะมีบริษัททีวีที่สามารถประสบความสำเร็จอย่างสูงในทุกกลุ่มเช่น ละคร เกมส์โชว์ ข่าว กีฬา ภาพยนตร์และสารคดี ในที่สุดแล้ว ทีวีแต่ละช่องก็จะมีจุดเด่นเพียงบางกลุ่มและจุดเด่นนั้นก็เพียงแต่ว่ามีคนชมมากกว่าช่องอื่น ๆ พอสมควร ผลก็คือ จำนวนคนดูหรือเรทติ้งโดยรวมของช่องก็จะกระจายกันไปซึ่งจะทำให้รายได้รวมของบริษัทไม่สูงอย่างในอดีตที่ทีวีเพื่อการค้ามีเพียง 2-3 ช่องและสื่ออื่นเช่นทางคอมพิวเตอร์ก็ค่อนข้างจำกัดและมีต้นทุนสูง

   คู่แข่งของทีวีที่น่ากลัวมากพอ ๆ กับคู่แข่งในประเทศก็คือคู่แข่ง “ระดับโลก” ที่สามารถเข้ามาในตลาดไทยได้อย่างเสรีเนื่องจากผ่านมาทางระบบอินเตอร์เน็ตที่มีต้นทุนน้อยมากทั้งทางผู้ส่งและผู้รับ ต้นทุนทางผู้ส่งเองนั้น ต้นทุนใหญ่ ๆ ก็น่าจะเป็นเพียงการแปลและให้เสียงภาษาไทย บางแห่งก็อาจจะต้องซื้อรายการบางส่วนจากบริษัทหรือผู้ผลิตคอนเทนต์ของไทยในราคาที่ไม่แพง 

   ตัวอย่างเช่น Netflix ซึ่งทำให้สามารถให้บริการแก่คนไทยได้ในราคาที่อาจจะพูดได้ว่า “ถูกมาก” เช่น สามารถชมภาพยนต์และสารคดีระดับโลกได้ทั้งเดือนในราคาเท่ากับการดูหนังเพียง 1-2 เรื่อง นี่ก็เป็นแค่ตัวอย่างหนึ่งของคู่แข่งของทีวีที่มีความสามารถในการแข่งขันสูง ยังไม่นับธุรกิจดิจิตอลอื่น ๆ และ Social Media ที่ดึงสายตาคนที่เคยดูทีวีเป็นหลักอีกมาก

   ในทางตรงกันข้าม คอนเทนต์เช่นละครของไทยเองนั้น ต้นทุนน่าจะสูงถ้าจะทำให้มีคุณภาพและแข่งขันแย่งสายตาคนดูได้ การลดต้นทุนนั้นไม่น่าจะสามารถทำได้มากหรือง่ายเพราะมันเป็นเรื่องของค่าแรงของคนที่ไม่สามารถลดลงได้ ประเด็นก็คือ ถึงแม้ว่าละครบางเรื่องอาจจะประสบความสำเร็จมีคนดูมากและสามารถขายโฆษณาและทำกำไรได้ แต่มันก็คงไม่มากเหมือนในอดีตที่บางทีคนทั้งเมืองต้องรีบกลับบ้านไปดูตอนสำคัญหรือตอนจบของละคร โอกาสเป็นไปได้มากกว่าก็คือ ละครส่วนใหญ่ก็ไม่ค่อยทำเงิน หาโฆษณาได้น้อย ซึ่งทำให้กำไรรวมของบริษัททีวีไม่หวือหวาอีกต่อไป และสำหรับทีวีหลายช่องก็ยังไม่สามารถทำกำไรได้ และนั่นก็จะทำให้ราคาหุ้นของบริษัทต้องปรับตัวลงจนมีมูลค่าหรือ Market Cap. ที่เหมาะสมซึ่งผมเองก็ไม่รู้ว่าน่าจะเป็นเท่าไร รู้แต่ว่าค่า PE ของหุ้นจะต้องไม่สูงอย่างที่เคยเป็นและยังเป็นอยู่

   อย่างไรก็ตาม หุ้นบริษัททีวีที่เหลืออยู่เองนั้น ผมก็คิดว่าน่าจะยังอยู่ต่อไปได้อีกนานพอสมควร เหตุผลก็เพราะทีวีนั้นเป็นธุรกิจที่สามารถ “ชี้นำ” สังคมได้ และการควบคุมทีวีนั้นก็คงคล้าย ๆ กับหนังสือพิมพ์ เป็นสิ่งมีค่า อาจจะเรียกว่ามี “Control Premium” ซึ่งทำให้คนที่มีความมั่งคั่งสูงบางคนยอมจ่ายค่าหุ้นแพงเพื่อที่จะได้สิทธินั้น และสิ่งที่พวกเขาทำก็คือ ซื้อหรือทำธุรกิจต่อไปแม้ว่าผลกำไรจะไม่คุ้มค่ามองทางด้านของธุรกิจ แต่ในสายตาของ VI ที่เน้นการลงทุนเพื่อผลตอบแทนทางการเงินแล้ว นี่คือ “อวสานของหุ้นทีวี”







บทความอื่นๆที่น่าสนใจ



RECOMMENDED NEWS

ข่าวหุ้นยอดนิยม

Refresh