นางสาวนภนวลพรรณ ภวสันต์ ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมเทคโนโลยีทางการเงิน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
GameFi และการกำกับดูแลตามกฎหมายไทย
ปัจจุบันได้มีการนำบล็อกเชน (blockchain) มาใช้กับอุตสาหกรรมต่าง ๆ รวมถึงอุตสาหกรรมเกม โดยเป็นการพัฒนาเกมในลักษณะ blockchain-based และยังได้นำแนวคิดของ decentralized finance หรือ DeFi ซึ่งเป็นบริการทางการเงินในรูปแบบกระจายศูนย์บนบล็อกเชน มาผสมผสานกับการเล่นเกม ที่เรียกกันว่า “GameFi” ซึ่งได้รับการกล่าวถึงเป็นอย่างมากในช่วงที่ผ่านมา และมีแนวโน้มเติบโตอย่างรวดเร็ว
รูปแบบ GameFi ที่กำลังได้รับความนิยมคือ play-to-earn หรือการเล่นเกมและได้รับรางวัลเป็นโทเคน (token) ซึ่งผู้เล่นสามารถนำโทเคนในเกมไปซื้อขายในตลาดรองได้ จึงทำให้เกมในลักษณะ play-to-earn ได้รับความสนใจทั้งจากเหล่า gamer และผู้ที่อยู่ในแวดวง DeFi
***ลักษณะของ GameFi
ตัวเกมจะทำงานอยู่บนบล็อกเชน โดยในการเล่นเกมส่วนใหญ่ จะมีโทเคนที่เข้ามาเกี่ยวข้องใน 3 ลักษณะ ประกอบด้วย
1. ตัวละคร (character) หรืออุปกรณ์ในเกม (item) : ผู้เล่นจะต้องมีตัวละครหรือ item ในการเล่นเกม ซึ่งจะมีลักษณะเป็น Non-Fungible Token (NFT) ที่มีคุณสมบัติและความสามารถแตกต่างกันไป โดยผู้เล่นอาจพัฒนาความสามารถและเพิ่ม item ให้กับตัวละครได้จากการเล่นเกม หรือจากการซื้อ NFT จากผู้เล่นอื่นที่นำมาขายใน marketplace หรือซื้อจากผู้พัฒนาเกมโดยตรง
2. Reward token : เมื่อผู้เล่นสามารถทำภารกิจที่เกมกำหนดไว้สำเร็จ ผู้เล่นจะได้รับ reward token เป็นรางวัล โดย reward token นี้อาจนำไปใช้งานต่อในเกมเอง เช่น ซื้อ item หรือนำไป stake เพื่อรับผลตอบแทน ขึ้นอยู่กับผู้พัฒนาเกมกำหนด หรืออาจนำไปขายในกระดานซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่รองรับเพื่อแลกเปลี่ยนเป็นเงินหรือสินทรัพย์ดิจิทัลอื่น ๆ ก็ได้
3. Governance token : บางเกมจะมีการออกแบบให้ผู้เล่นเกมสามารถร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาหรือกำหนดทิศทางของเกมได้ โดยมีการออก governance token ซึ่งให้สิทธิผู้ถือโทเคนในการ vote feature ต่าง ๆ ของเกม รวมทั้งอาจสามารถนำไป stake เพื่อรับผลตอบแทนด้วย ซึ่งการออก governance token นี้ขึ้นอยู่กับผู้พัฒนาเกมที่จะออกแบบว่าจะมีการกระจายเหรียญอย่างไร
การที่ผู้เล่นเกมใช้จ่ายเงินจริงเพื่อซื้อ item ในเกมออนไลน์นั้น มีมานานกว่า 20 ปีแล้ว แต่การซื้อขายอาจทำได้ยาก เนื่องจากผู้เล่นจะไม่ทราบว่า ใครเป็นเจ้าของ item ชิ้นนั้น หรือมีจำนวนเท่าใด รวมถึงผู้พัฒนาเกมสามารถเพิ่มจำนวน item หรือกำหนดเงื่อนไขต่าง ๆ ในเกมได้เอง ทำให้ขาดความโปร่งใส แต่เมื่อนำเทคโนโลยีบล็อกเชนประยุกต์ใช้จะช่วยให้ข้อมูลต่าง ๆ ของเกมเป็นสาธารณะ โปร่งใส และตรวจสอบได้
ซึ่งรวมถึงการระบุตัวเจ้าของ item ด้วย ดังนั้น การเป็นเจ้าของ item ในเกมอาจช่วยสร้างรายได้ให้กับผู้เล่น เช่น นำมาขายให้กับผู้เล่นรายอื่น และเมื่อเกิดการซื้อขาย item กันไปมาก็เกิดเป็น Economy ภายใน Ecosystem ของเกมในที่สุด
แม้ว่า play-to-earn จะดูน่าสนใจและสามารถสร้างรายได้ให้แก่ผู้เล่น แต่ที่ผู้สนใจจะเล่นเกมควรพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องให้รอบด้าน เนื่องจากอาจต้องใช้จ่ายเงินจริงในการเล่นเกมเพื่อหาโอกาสได้รับ reward ในเกม นอกจากนี้ การเล่นเกมบนบล็อกเชน ผู้เล่นต้องมี wallet เป็นของตัวเองในการเก็บรักษา NFT หรือโทเคนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหากใช้งานไม่ถูกต้อง ก็อาจมีความเสี่ยงที่จะถูกโจรกรรมของใน wallet ได้
***GameFi และการกำกับดูแลตามกฎหมายไทย
สำหรับการพิจารณาว่า GameFi ที่มีโทเคนเข้ามาเกี่ยวข้อง จะถูกกำกับดูแลภายใต้พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 หรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับว่ามีการเสนอขายโทเคนดิจิทัลที่ต้องได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. หรือไม่ เช่น เป็นโทเคนดิจิทัลที่ให้สิทธิในการได้มาซึ่งสินค้า บริการ หรือสิทธิอื่นใดในเกม ซึ่งสิทธิดังกล่าวยังไม่พร้อมให้ใช้งานในวันที่เสนอขาย (utility token ไม่พร้อมใช้) หรือเป็นโทเคนที่ให้สิทธิในการเข้าร่วมลงทุนในเกมและได้รับผลตอบแทนจากการลงทุนนั้น (investment token) โดยหากมีการ “เสนอขาย” โทเคนดังกล่าวในประเทศไทย จะต้องได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต.
นอกจากนี้ หากมีกิจกรรมที่เข้าข่ายเป็นการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลในประเทศไทยตามที่กำหนด เช่น ศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล นายหน้าซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล ผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัล ผู้จัดการเงินทุนสินทรัพย์ดิจิทัล หรือที่ปรึกษาสินทรัพย์ดิจิทัล จะต้องได้รับใบอนุญาตการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลตาม พ.ร.ก. สินทรัพย์ดิจิทัลฯ ด้วย
ดังนั้น ผู้ประกอบธุรกิจหรือทำกิจกรรมเกี่ยวกับ GameFi จึงควรพิจารณาว่ากิจกรรมดังกล่าวอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ พ.ร.ก. สินทรัพย์ดิจิทัลฯ หรือไม่ และสำหรับผู้ที่สนใจจะใช้จ่ายเงินในการเข้าร่วม GameFi ควรศึกษาข้อมูลให้รอบด้าน ทั้งข้อมูลเกี่ยวกับโทเคนและสิทธิต่าง ๆ ที่จะได้รับ ตลอดจนทำความเข้าใจทางด้านเทคนิคและความปลอดภัยต่าง ๆ ก่อนตัดสินใจ
นอกจากนี้ หากมีผู้ชักชวนให้ลงทุนในโครงการที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ดิจิทัล สามารถตรวจสอบรายชื่อผู้ประกอบธุรกิจภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. และผู้ได้รับอนุญาตได้จากแอปพลิเคชัน SEC Check First หรือเว็บไซต์ www.sec.or.th หัวข้อ สินทรัพย์ดิจิทัล และสอบถามข้อมูลหรือแจ้งเบาะแสได้ที่ “ศูนย์บริการประชาชน ก.ล.ต.” โทร 1207
****************************
ข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน ซึ่งไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
กราฟิก: ณัฐชนน พูนชัย (Boom)
