บทความโดย วรพจน์ ธาราศิริสกุล
Stablecoin ตอนที่ 4
ถ้าย้อนกลับไปเมื่อไม่กี่ปีก่อน เวลาพูดถึง Stablecoin คนส่วนใหญ่มักนึกถึง USDT หรือ USDC ที่เอาไว้พักเงินระหว่างซื้อขาย Bitcoin หรือ Cryptocurrency ขาย Bitcoin ได้ ก็เปลี่ยนมาเก็บเป็น Stablecoin อยากซื้อเหรียญใหม่ ก็เอา Stablecoin ไปซื้อ Stablecoin จึงดูเหมือนเป็นเพียง “เงินสดในตลาดคริปโต” แต่วันนี้ภาพกำลังเปลี่ยนไปอย่างน่าสนใจ
Stablecoin กำลังค่อย ๆ ออกจาก Exchange แล้วเดินเข้าไปอยู่ในโลกของการโอนเงินข้ามประเทศ การค้าระหว่างบริษัท การชำระราคาสินทรัพย์ การท่องเที่ยว และระบบการเงินแบบ Tokenized คือการนำสินทรัพย์หรือมูลค่าทางการเงินในโลกจริง เช่น เงินสด เงินฝาก หรือสินทรัพย์ลงทุน มาแปลงให้อยู่ในรูปของ โทเคนดิจิทัล (Digital Token) บนเทคโนโลยีบล็อกเชน (Blockchain) เพื่อให้สามารถรับส่ง จัดเก็บ และตั้งเงื่อนไขการทำธุรกรรมได้แบบอัตโนมัติ คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่า Stablecoin จะโตอีกแค่ไหน แต่คือ Stablecoin กำลังจะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางการชำระเงินใหม่ของโลกได้หรือไม่?
และสำหรับประเทศไทย คำถามนี้น่าสนใจยิ่งกว่าเดิม เพราะเราไม่ได้เริ่มต้นจากประเทศที่ระบบชำระเงินมีปัญหา ตรงกันข้าม ประเทศไทยมี PromptPay และ Thai QR Payment ที่ถือว่าทำงานได้ดีมาก โอนเงินได้ทันที ต้นทุนต่ำ ใช้งานง่าย และประชาชนคุ้นเคยอยู่แล้ว
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ผมคิดว่า ก่อนจะถามว่า “ประเทศไทยควรมี Stablecoin หรือไม่” เราน่าจะถามก่อนว่า ถ้า PromptPay ทำงานได้ดีอยู่แล้ว Stablecoin จะเข้ามาแก้ปัญหาอะไรที่ระบบเดิมยังทำไม่ได้? บทความนี้เลยอยากมาชวนคุยเรื่องนี้กันครับ
Stablecoin ต้องไม่ใช่ PromptPay บน Blockchain
ประเด็นนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทยเองก็พูดค่อนข้างชัด ในเอกสารเปิดรับฟังความคิดเห็นเรื่อง หลักการกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ THB Stablecoin ที่เปิดรับความคิดเห็นระหว่างวันที่ 19 ตุลาคม–17 พฤศจิกายน 2569 ธปท. ระบุว่า ประเทศไทยมีระบบชำระเงินรายย่อยอย่าง PromptPay ที่มีประสิทธิภาพและต้นทุนต่ำอยู่แล้ว
ดังนั้น THB Stablecoin จึงถูกมองว่าเป็นเครื่องมือเสริม ไม่ใช่ตัวที่จะเข้ามาทดแทนระบบชำระเงินเดิม นี่เป็นประโยคที่ผมคิดว่าสำคัญมาก เพราะถ้าเราสร้าง Stablecoin ขึ้นมา แล้วสิ่งที่มันทำได้มีเพียง “โอน 100 บาทจาก A ไป B” คำถามง่าย ๆ คือ แล้วจะทำ Blockchain ไปทำไม ในเมื่อ PromptPay ทำได้อยู่แล้ว?
เทคโนโลยีใหม่จะมีความหมายก็ต่อเมื่อมันทำสิ่งที่ระบบเดิมทำได้ยาก หรือทำไม่ได้
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) มองว่า Tokenized Money (เช่น Tokenized Deposit, Tokenized e-Money และ THB Stablecoin) ไม่ได้เข้ามาทดแทนระบบชำระเงินเดิมอย่าง PromptPay ที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว แต่จะเข้ามา เสริมศักยภาพและสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added) ในจุดที่ระบบการเงินดั้งเดิมยังมีข้อจำกัด เช่น การกำหนดเงื่อนไขการทำธุรกรรมอัตโนมัติ หรือ Programmability, การทำงานได้ตลอด 24/7 และ Atomic Settlement ที่ทำให้การจ่ายเงินและส่งมอบสินทรัพย์เกิดขึ้นสัมพันธ์กันในกระบวนการเดียว
และนี่คือจุดที่ Stablecoin เริ่มน่าสนใจมากขึ้นในมุมของเมืองไทย
เมื่อ “เงิน” เริ่มเขียนโปรแกรมได้
ลองนึกภาพว่า บริษัท A สั่งผลิตสินค้าจากบริษัท B ระบบแบบเดิมมีทางเลือกไม่มาก ผู้ซื้ออาจต้องจ่ายเงินก่อนแล้วรอสินค้า หรือผู้ขายต้องส่งสินค้าก่อนแล้วรอเก็บเงิน หรือไม่ก็ต้องมีตัวกลางเข้ามาทำ Escrow แต่ถ้าเงินอยู่บนระบบที่รองรับ Smart Contract เราสามารถเขียนเงื่อนไขไว้ตั้งแต่ต้นว่า “เงินจะถูกจ่ายเมื่อมีการยืนยันว่าได้รับสินค้าแล้ว” หรือ “จ่าย 30% เมื่อเริ่มโครงการ อีก 30% เมื่อผ่าน Milestone แรก และอีก 40% เมื่อส่งมอบงานสำเร็จ”
เงินไม่ได้เพียง “เคลื่อนที่” แต่เริ่มมี Logic ติดไปกับการจ่ายเงิน นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Programmable Payment และเรื่องนี้ไม่ใช่ Concept ที่ประเทศไทยพูดกันเฉพาะในงานสัมมนาอีกแล้วเพราะ ธปท.ได้ เปิด Enhanced Regulatory Sandbox สำหรับ Programmable Payment และมีการทดลองกับผู้ใช้งานจริงในขอบเขตจำกัด โดยใช้หน่วยข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์บน DLT และ Smart Contract พร้อมกลไกรักษามูลค่าด้วยเงินฝากเงินบาทไม่น้อยกว่ามูลค่าหน่วยข้อมูลที่สร้างขึ้น
สิ่งที่น่าสนใจคือ Use Case ที่ถูกนำมาทดลอง
มีตั้งแต่ Purpose Bound Money, Secure Payment, Escrow Payment, Asset Tokenization Payment ไปจนถึง Bridging ระหว่าง Blockchain รอบแรกมีผู้เข้าร่วมอย่าง SCB 10X, ธนาคารกสิกรไทย, ธนาคารกรุงศรีอยุธยา, Bitkub Blockchain Technology และ TrueMoney
ขณะที่รอบเพิ่มเติมที่ยังอยู่ระหว่างการทดลอง มี TrueMoney ทดลอง Asset Tokenization Payment, Bitkub ทดลอง Escrow, Asset Tokenization และ Bridging และ OM Platform ทดลอง Escrow Payment โดยช่วงทดสอบบางโครงการต่อเนื่องไปถึงปี 2570
ตรงนี้ทำให้เราเริ่มเห็นเส้นทางที่น่าสนใจ PromptPay ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างการชำระเงินที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว ขณะที่ Programmable Payment กำลังทดลองว่า เงินที่มี Logic และเงื่อนไขเพิ่มเติมจะสร้างประโยชน์อะไรได้
THB Stablecoin เริ่มเห็น Architecture ชัดขึ้น
ตรงนี้ต้องย้ำก่อนว่า เอกสารของ ธปท. ณ ตอนที่เขียนบทความนี้ยังเป็น Consultation Paper หรือร่างหลักการเพื่อรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎที่มีผลบังคับใช้แล้ว แต่ทิศทางที่เสนอออกมาน่าสนใจมาก ธปท. มอง THB Stablecoin เป็น Tokenized Money ที่อิงเงินบาท 1 ต่อ 1 และมีสินทรัพย์หนุนหลังเต็มจำนวน โครงสร้างถูกออกแบบให้เป็น Open-loop โดยแยกบทบาทระหว่าง
Issuer — ทำหน้าที่ออกเหรียญ รับไถ่ถอน และบริหาร Reserve กับ Wallet Provider — ทำหน้าที่ให้ประชาชนเก็บ โอน รับชำระ หรือแลกเปลี่ยน Stablecoin
ในระยะแรกยังเสนอให้จำกัดจำนวน Issuer เพื่อไม่ให้ระบบแตกออกเป็นเหรียญจำนวนมากจนเกิด Fragmentation หรือการแตกกระจายของระบบ ซึ่งแนวทางนี้จะช่วยให้ระบบนิเวศของสินทรัพย์ดิจิทัลหรือ Stablecoin มีเสถียรภาพและสภาพคล่องสูงในช่วงเริ่มต้น
ในขณะที่ Wallet Provider เปิดให้มีการแข่งขันได้มากกว่า
รายละเอียดที่เสนอใน Consultation Paper ยังเข้มกว่านั้น เช่น เงินสำรองระยะแรกต้องเป็นเงินฝากเต็มจำนวน ผู้ถือสามารถไถ่ถอนกลับเป็นเงินบาท 1:1 ภายในหนึ่งวันทำการ ห้าม Issuer จ่ายดอกเบี้ยตามจำนวนหรือระยะเวลาการถือครอง และต้องแยกเงินสำรองออกจากทรัพย์สินของบริษัท
ความหมายคือ หากกรอบนี้เดินหน้าต่อ THB Stablecoin จะถูกออกแบบให้เป็น เครื่องมือชำระเงิน ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ลงทุน และนี่เป็นความแตกต่างที่สำคัญมาก
Cross-border — พื้นที่ที่ Stablecoin มีโอกาสมากที่สุด
Use Case อีกเรื่องที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ การชำระเงินหรือการทำธุรกรรมทางการเงินระหว่างประเทศ (Cross-border Payment) เหตุผลก็ตรงไปตรงมา ระบบการโอนเงินข้ามประเทศยังมีตัวกลางหลายชั้น ทั้งธนาคารต้นทาง Correspondent Bank ระบบ FX ธนาคารปลายทาง รวมถึงเวลาเปิดปิดของระบบแต่ละประเทศ
Stablecoin สามารถทำให้ส่วนที่เป็นการเคลื่อนย้ายมูลค่าบน Blockchain เกิดขึ้นได้ตลอด 24 ชั่วโมง ตัวอย่างเช่น
ธุรกิจที่ทำการสั่งซื้อหรือนำเข้าสินค้าจากผู้ขาย/ผู้ผลิตในต่างประเทศจะสามารถใช้บริการได้ ตามกระบวนการดังนี้
เปลี่ยน USD เป็น USDC
ส่ง USDC บน Blockchain
ผู้ให้บริการในไทยแปลงกลับ THB
ผู้ส่งออกไทยได้รับเงินบาท
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า “ใช้ Stablecoin แล้วการโอนเงินข้ามประเทศจะถูกและเร็วเสมอ” เพราะต้นทุนจริงยังขึ้นอยู่กับค่าใช้จ่ายอีกหลายส่วน มันก็ยังต้องเชื่อมต่อกับโลกการเงินดั้งเดิม (Fiat) อยู่ดี ปัจจัยอย่าง Last Mile, On/Off Ramp, สภาพคล่อง (Liquidity), Compliance และอัตราแลกเปลี่ยน (FX) จึงยังคงเป็นตัวแปรสำคัญ นี่คือความจริงที่คนในวงการต้องยอมรับ เพราะเทคโนโลยีไม่ได้กำจัดแรงเสียดทาน (Friction) ทั้งหมดออกไป เพียงแต่ช่วยลดทอนและย้ายจุดของแรงเสียดทานนั้นไปยังส่วนอื่นแทน
แต่ถ้าออกแบบ Ecosystem ได้ดี Stablecoin ก็อาจมีประโยชน์มากสำหรับ B2B, SME, Freelancer หรือแรงงานที่รับเงินข้ามประเทศ โดยเฉพาะธุรกรรมที่ต้องการทำงานนอกเวลาธนาคารหรือเชื่อมต่อกับระบบดิจิทัลอื่นโดยตรง
จาก Cross-border สู่การท่องเที่ยว — TouristDigiPay
ประเทศไทยเองกำลังมีอีก Use Case ที่น่าจับตาคือ TouristDigiPay โมเดลนี้ไม่ได้ให้นักท่องเที่ยวเอา Bitcoin หรือ USDT ไปสแกนจ่ายให้ร้านค้าโดยตรง แต่เปิดให้นักท่องเที่ยวต่างชาติที่ถือ Digital Asset เปลี่ยนสินทรัพย์ดังกล่าวเป็น เงินบาท ผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาต แล้วนำเงินบาทไปใช้ผ่านระบบ e-Money และ Thai QR
ร้านค้าจึงยังได้รับเงินบาทเหมือนเดิม ในเดือนตุลาคม 2569 ก.ล.ต. ระบุว่ามีผู้ประกอบธุรกิจเข้าร่วมทดสอบแล้ว ได้แก่ Bitazza และ Whale Exchange ภายใต้ Sandbox ที่สามารถทดลองได้นานสูงสุด 18 เดือน
Use Case นี้น่าสนใจตรงที่ มันไม่ได้พยายามรื้อระบบเดิม แต่ใช้สิ่งที่ประเทศไทยมีอยู่แล้ว คือ Thai QR + e-Money + ระบบธนาคาร แล้วสร้าง Gateway เชื่อมโลก Digital Asset เข้ามา นี่อาจเป็นหลักคิดสำคัญสำหรับ Stablecoin ของไทยเช่นกัน
Tokenized Assets — ถ้าสินทรัพย์ขึ้น Blockchain เงินก็ควรตามขึ้นไปด้วย
อีกพื้นที่หนึ่งที่ผมมองว่าสำคัญมากกว่าการเอา Stablecoin ไปซื้อกาแฟ คือ Tokenized Assets ลองนึกภาพว่าหุ้นกู้ กองทุน อสังหาริมทรัพย์ หรือสินทรัพย์อื่นถูก Tokenize และซื้อขายบนบล็อกเชนได้ เราจะสามารถส่งมอบ Asset Token นั้นๆได้ภายในไม่กี่วินาที
แต่ถ้าฝั่งเงินยังต้องออกจาก Blockchain ไปผ่านธนาคารแล้วค่อยกลับมายืนยัน เราก็ยังแก้ปัญหาได้เพียงครึ่งเดียว จึงเกิดแนวคิดเรื่อง Cash Leg on-chain Stablecoin, Tokenized Deposit หรือ Digital Money รูปแบบอื่นสามารถเข้ามาทำหน้าที่เป็นเงินที่ใช้จ่ายคู่กับ Tokenized Asset เป้าหมายคือทำให้ Delivery of Asset และ Payment เกิดขึ้นพร้อมหรือสัมพันธ์กันแบบอัตโนมัติ หรือที่เรียกว่า Atomic Settlement
ซึ่งช่วยลด Settlement Risk นี่จึงเป็น Use Case ที่มีเหตุผลมากกว่าการพยายามพิสูจน์ว่า Blockchain สามารถโอนเงิน 100 บาทได้เร็วกว่า PromptPay และเป็นเหตุผลที่ Sandbox ของ ธปท. มี Asset Tokenization Payment อยู่ในโครงการทดลองด้วย
แล้ว Stablecoin จะมาแทนธนาคารหรือไม่?
ผมคิดว่าคำตอบคือ อาจ Disrupt บริการบางส่วน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ธนาคารหายไป Stablecoin อาจลดบทบาทของตัวกลางบางประเภทได้ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ธนาคารเองก็สามารถกลายเป็น Issuer, Wallet Provider, Custodian, FX Provider ได้
นี่จึงอาจไม่ใช่สงครามของ Stablecoin กับธนาคาร แต่เป็นการแข่งขันว่า ใครจะควบคุม Interface และ Infrastructure ที่ลูกค้าใช้กับเงินดิจิทัล แม้แต่ IMF ก็พบว่านักลงทุนในตลาดทุนมองว่าการเติบโตของ Stablecoin อาจสร้างแรงกดดันต่อบริษัท Payment แบบดั้งเดิม โดยเฉพาะธุรกิจที่พึ่งพา Cross-border Payment มาก แต่บริษัทที่มี Network Effect สูงหรือปรับตัวเข้าสู่บริการ Crypto แล้วได้รับผลกระทบน้อยกว่า
ดังนั้นธนาคารคงไม่ได้หายไป แต่ Business Model บางอย่างอาจต้องเปลี่ยน
Stablecoin ไม่ได้มีแต่โอกาส
อย่างไรก็ตาม ยิ่ง Stablecoin เดินออกจากตลาดคริปโตเข้าสู่เศรษฐกิจจริงมากเท่าไร เรื่อง Regulation ก็ยิ่งสำคัญ เพราะเงินสามารถเดินทางข้ามประเทศได้เร็ว แต่เงินผิดกฎหมายก็เดินทางได้เร็วเช่นเดียวกัน
ก.ล.ต. ไทยจึงออก Travel Rule สำหรับสินทรัพย์ดิจิทัล ในเดือนกันยายน 2569 เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจมีข้อมูลผู้ส่งและผู้รับเพียงพอสำหรับประเมินความเสี่ยงด้านการฟอกเงิน และในฝั่ง Stablecoin เอง ธปท. ก็เสนอให้ Wallet ที่ใช้งานต้องผ่าน KYC และมีกลไกกำกับดูแลธุรกรรมที่ผิดกฎหมาย ความหมายคือโลกของ Stablecoin ที่จะเชื่อมกับระบบการเงินจริง อาจไม่ได้เป็นโลก Anonymous แบบ Crypto ยุคแรก แต่กำลังกลายเป็น เงินดิจิทัลที่ Programmable และ Traceable หรือติดตามได้มากขึ้น แต่ก็จะโดนกำกับมากขึ้นเช่นกัน
ถ้ามองเฉพาะเรื่องการชำระเงิน ผมคิดว่า Stablecoin เริ่มพิสูจน์แล้วว่าอาจมีพื้นที่ของตัวเอง ไม่ใช่การมาแทน PromptPay แต่เป็น การชำระเงินที่ต้องทำงานข้ามระบบ ข้ามประเทศ เชื่อมกับ Smart Contract หรือเชื่อมกับสินทรัพย์ที่อยู่บน Blockchain
อย่าเริ่มจากคำถามว่า “เราจะออก Stablecoin อย่างไร” แต่เริ่มจาก “เรามี Pain Point อะไรที่ Tokenized Money แก้ได้ดีกว่าระบบเดิม?” ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ ก็ไม่จำเป็นต้องใช้ แต่ถ้าพิสูจน์ได้ เราก็ควรมี Infrastructure และ Regulation พร้อมรองรับ เพราะสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลกมีอีกด้านหนึ่งที่ใหญ่กว่ามาก
Stablecoin ที่ใช้กันอยู่ในวันนี้แทบทั้งหมดไม่ได้อิงเงินบาท ยูโร หรือเยน แต่เป็น ดอลลาร์สหรัฐ IMF ระบุในเดือนสิงหาคม 2026 ว่า Stablecoin เกือบ 99% อ้างอิงเงินดอลลาร์ ขณะที่ BIS ประเมินว่าสัดส่วนตามมูลค่าก็อยู่ในระดับประมาณ 98% เช่นกัน นี่ทำให้ Stablecoin ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของ Technology หรือ Payment อีกต่อไป แต่มันเริ่มกลายเป็นเรื่องของ
Currency Competition, Monetary Sovereignty และ Digital Dollarization
การเชื่อมโยงระหว่าง Currency Competition (การแข่งขันระหว่างสกุลเงิน), Monetary Sovereignty (อธิปไตยทางการเงิน) และ Digital Dollarization (การใช้เงินดอลลาร์ดิจิทัลแพร่หลายแทนเงินสกุลท้องถิ่น) กำลังเป็นโจทย์สำคัญที่เปลี่ยนแปลงระบบการเงินโลกยุคดิจิทัล
หากในอนาคตคนทั่วโลกสามารถถือ ส่ง และใช้ “Digital Dollar” บน Smartphone ได้โดยไม่จำเป็นต้องมีบัญชีธนาคารสหรัฐฯ คำถามใหญ่จะไม่ใช่อีกต่อไปว่า Stablecoin จะมาแทน PromptPay หรือไม่ แต่คือ ในโลกที่เงินกำลังย้ายขึ้นระบบดิจิทัลแบบใหม่นี้ เงินของประเทศไหนจะถูกใช้บนระบบนั้น? และประเทศไทยจะออกแบบ “เงินบาทในโลกดิจิทัล” อย่างไร เพื่อให้เชื่อมกับเศรษฐกิจโลกได้ โดยไม่สูญเสียบทบาทของเงินบาทเอง
เรื่องนี้จะเป็นคำถามหลักของตอนสุดท้ายของผมนะครับสำหรับเรื่อง Stablecoin ตอนที่ 5: Stablecoin Wars — สงครามเงินดิจิทัลและอนาคตของประเทศไทย
มาติดตามกันต่อไปนะครับ
References
ธนาคารแห่งประเทศไทย — การเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการกำกับดูแลผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ THB Stablecoin, เปิดรับฟังความคิดเห็น 19 ตุลาคม–17 พฤศจิกายน 2569. BOT: THB Stablecoin Public Hearing
ธนาคารแห่งประเทศไทย — Programmable Payment ภายใต้ Enhanced Regulatory Sandbox, ข้อมูลผู้เข้าร่วมและ Use Case ได้แก่ Purpose Bound Money, Escrow, Asset Tokenization และ Bridging. BOT: Programmable Payment
สำนักงาน ก.ล.ต. — TouristDigiPay, Sandbox สำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติแปลง Digital Asset เป็นเงินบาทเพื่อใช้จ่ายผ่าน e-Money และ Thai QR. SEC: TouristDigiPay
Bank for International Settlements — Competing rails for cross-border payments: banks, fintechs, and stablecoins, October 2026. BIS Working Paper: Cross-border payments and stablecoins
International Monetary Fund — Stablecoins: Promise, Risks, and Policy Choices for Emerging Markets, 7 August 2026. IMF: Stablecoins and Emerging Markets
International Monetary Fund — Foreign Currency Stablecoins: Initial Considerations on Policies to Manage and Enhance Macro-Financial Stability, October 2026. IMF: Foreign Currency Stablecoins
BIS — The impact of stablecoins on the international monetary and financial system, BIS Papers No. 170, May 2026. BIS Paper 170
