บทความโดย ชานน จรัสสุทธิกุล Forward Labs
Regulation ต้องการ Auditability
จริง ๆ แล้ว Privacy กับ Regulation ไม่ได้เป็นขั้วตรงข้ามกันโดยตรง แต่กฎกำกับดูแลที่ดีควรเริ่มจากการที่ระบบสามารถตรวจสอบได้ก่อนว่า เกิดอะไรขึ้น และมีข้อมูลเพียงพอให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ หลังจากนั้นจึงค่อยต่อยอดไปสู่เรื่องอื่น ๆ เช่น การป้องกันการฟอกเงิน การรักษาความเป็นธรรมของตลาด และการคุ้มครองนักลงทุน
ระบบการเงินที่ถูกกำกับดูแลจึงไม่ค่อยเป็นมิตรกับ privacy coin/token ในหลายๆ ตัว โดยเฉพาะ Monero เพราะว่า blockchain นั้นไม่สามารถมองเห็นหรือ audit ได้เลยว่า ใครส่งเงิน จำนวนเท่าไร และส่งให้ใคร เมื่อไม่สามารถ audit ได้ การที่จะออกแบบและสร้างการกำกับ เพื่อให้มี AML, Market Integrity และ Investor Protection ก็จะยากขึ้นมากๆ หรืออาจจะเป็นไปไม่ได้เลย
ด้วยเหตุนี้ หาก Regulation ยังเอื้อต่อ Privacy Chain ที่ไม่สามารถ audit ได้ จะเกิด ช่องโหว่ และ Regulation Risks ร้ายแรงมหาศาล
ZEC สามารถเข้าสู่ Spot ETF ผ่านกอง ZCSH
แม้ว่าอาจจะดูย้อนแย้งแต่ ZEC เป็น privacy coin เพียงตัวเดียวที่ Grayscale ผลักดันจนนำไปสู่ กอง Trust ZCSH และยื่นแปลง Trust เป็น Spot ETF บน NYSE Arca และเหตุผลหลักที่ ZEC สามารถไปได้ไกลขนาดนี้เพราะว่า “ZEC มี Auditability” หรือระบบที่ตรวจสอบได้
ซึ่งในเจตนาจริงๆ นั้นการมี Auditability ไม่ได้หมายความว่า ทุกคนต้องเห็นทุกธุรกรรมเสมอไป ขอเพียงแต่ Auditor สามารถตรวจสอบธุรกรรมการโอนได้ก็พอ
ตัวเทคโนโลยีของ ZEC เองก็เป็น opt-in privacy กล่าวคือ ผู้ใช้งานสามารถเลือกได้ว่า ธุรกรรมนั้นสามารถให้เป็น private หรือ ไม่ private ได้ โดยโหมดที่เป็น private จะเรียกว่า Shield tx ส่วน โหมดที่ไม่ private จะเป็น Transparent tx
ซึ่งที่เป็นประเด็นน่าสนใจคือ Shielded transaction นั้นสามารถพิสูจน์ได้ว่าธุรกรรมนี้ถูกต้อง โดย Zero-Knowledge Proof และมี Viewing Keys ที่สามารถให้สิทธิ์ Auditor ในการดูและตรวจสอบข้อมูลของ Shielded Wallet ซึ่ง Viewing Key ชื่อก็บอกอยู่แล้วว่าเป็น Key สำหรับแค่ดูและตรวจสอบข้อมูลเฉยๆ ผู้ถือ Viewing Key ไม่สามารถแปลงเป็น Key ที่ใช้ในการโอนเงินหรือถอนเงินได้
เพราะฉะนั้นต่อให้การทำธุรกรรมเป็นแบบ Shielded กองทุนเองก็สามารถส่ง Viewing key ให้กับ Auditor หรือหน่วยงานเพื่อเข้ามาตรวจสอบได้นั่นเอง จึงเข้าเงื่อนไขว่าหน่วยงานกำกับสามารถเข้าถึงโครงสร้างที่ตรวจสอบและกำกับดูแลได้ และ SEC เองไม่จำเป็นต้องเห็นทุก transaction ของ ZEC ทั้งโลก แต่ SEC สามารถเลือกกำกับกองทุนที่เกี่ยวข้องกับ ZEC และ Ecosystem ของ ZEC ได้ นั่นเอง
ZEC เกือบพลาดเรื่อง Auditability กับ SEC
เมื่อกลางปี 2026 มานี้ได้เกิดบัคด้าน Security ของ SEC เรื่องของการสร้าง supply ปลอมได้ไม่จำกัดของ ZEC ได้จาก pool Orchard และในวันนั้นราคา ZEC ร่วงหล่นอย่างไม่เคยคาดคิดมาก่อน เพราะเหรียญ ZEC นั้นไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่า มีการแอบสร้างเกิน supply จากบัคดังกล่าวหรือไม่ ผมไม่กล่าวถึงรายละเอียดบัคในบทความนี้ แต่ที่แน่ๆ คือกระทบ Auditability ชัดเจนมากๆ ซึ่งในท้ายที่สุด ZEC สามารถแก้ไขปัญหานี้และเรียกความมั่นใจจาก SEC ในเรื่อง Auditability ได้จากการกำหนดให้การถอนเงินจาก Orchard Pool นั้นไม่เกินเงินที่ฝากเข้าไปใน Pool ก็พอ
ดังนั้น วิธีการแก้ไขของ ZEC ไม่ได้จะพิสูจน์ว่า ไม่มี supply เกินใน blockchain แต่พิสูจน์ได้ว่าเงินที่ถอนออกจาก pool ที่มีปัญหานั้น ไม่เกินเงินที่ฝากเข้า pool อย่างแน่นอน และหากมี supply เกินจากบัคใน pool จะไม่สามารถถอนออกมาจาก pool ได้ ZEC เลยเรียก Auditability จาก SEC กลับมาได้อีกครั้งหนึ่ง
การแบน Privacy Coin/Token อาจจะไม่ใช่คำตอบของ SEC แต่คือการตั้งคำถามเพื่อให้ ZEC พิสูจน์ว่า หากเกิดบัคแล้ว เราสามารถ Audit และจำกัดความเสียหาย พิสูจน์ทราบและแก้ไขปัญหา ได้หรือไม่
แน่นอนว่า Software ทุกระบบบนโลกมีโอกาสมี Bug นั่นรวมไปถึง Privacy Coin/Token ด้วยเช่นกัน ความเป็น Privacy จึงไม่ใช่ปัญหาและไม่ใช่ขั้วตรงข้ามของ Auditability และ Regulator เองก็ไม่จำเป็นต้องฆ่าเทคโนโลยีด้าน Privacy แต่ควรกำหนดว่าเราจะพิสูจน์ทราบและ Audit ได้อย่างไร
“Privacy without proof is a regulatory risk. Privacy with Proof can become the main financial infrastructure” – Beam Chanon
?? บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลและความรู้ทั่วไปเท่านั้น มิได้มีเจตนาให้เป็นคำแนะนำหรือชี้นำในการตัดสินใจลงทุน ไม่ว่าจะโดยตรงหรือโดยนัย ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม (Do Your Own Research) และพิจารณาความเสี่ยงอย่างรอบด้านก่อนตัดสินใจลงทุน
