บล็อกเชน Layer-2 คืออะไร? เจ้าไหนยอดนิยม

‘บล็อกเชน Layer-2’ คืออะไร? เจ้าไหนยอดนิยม

“บล็อกเชน Layer 2” น่าจะเป็นวลีที่ผ่านหูผ่านตาพวกเราชาวคริปโทกันมาบ้างโดยเฉพาะเพื่อนๆ ที่เพิ่งเข้ามาในตลาด อาจจะมีคำถามว่า layer 2 คืออะไร? ทำไมเราต้องรู้จักล่ะ

บทความนี้จะให้คำตอบในเวอร์ชั่นเข้าใจง่าย ไม่มีคำศัพท์เทคนิค เมื่ออ่านจบดิฉันเชื่อว่าอย่างน้อยจะทำให้เพื่อนๆ ที่เพิ่งเข้ามาในโลกคริปโทรู้สึกว่า “อ่านข่าวคริปโทสนุกขึ้น” และรู้จักกับโปรเจกต์ “layer 2” ยอดนิยมที่มีอยู่ในตลาดตอนนี้ ถ้าพร้อมแล้วไปกันเลย    

***“บล็อกเชน Layer 2” คืออะไร?

อันดับแรกอยากให้เราลองนึกภาพถึงถนนเส้นหลักในกรุงเทพฯ ที่เต็มไปด้วยการจราจรติดขัด แล้วเราก็ถูกแช่อยู่บนท้องถนนกว่าที่รถจะขยับได้นี่แทบขาดใจ ด้วยเหตุนี้เองจึงทำให้เกิดทางด่วนขึ้นมา เพื่อช่วยระบายรถและทำให้การจราจรคล่องตัวมากขึ้น ไม่ต้องไปจอดแช่อยู่ตามแยกไฟแดงให้สิ้นเปลืองน้ำมัน เมื่อลงจากทางด่วนรถก็จะวิ่งเข้าสู่ถนนเส้นหลัก ก่อนจะนำเราไปสู่จุดหมายปลายทางตามที่ต้องการ  

ตัดภาพมาที่เครือข่ายบล็อกเชน ถนนเส้นหลักเปรียบได้กับ “บล็อกเชน Layer 1” (L1) ที่ผู้คนแห่มาใช้งานกันเยอะมากๆ ทำให้ต้องใช้เวลารอคิวทำธุรกรรมนาน อย่างเช่น เวลาที่เราจะโอนเหรียญ A ช่วงไหนแออัดมากก็ต้องรอนานหน่อย แต่ถ้าช่วงไหนคนใช้งานน้อยก็โอนเหรียญ A แค่ไม่กี่วิ เป็นต้น 

ด้วยเหตุนี้เองนักพัฒนาจึงสร้างทางด่วนขึ้นมา ซึ่งเปรียบได้กับ “บล็อกเชน Layer 2” (L2) บนถนนเส้นหลัก เพื่อที่จะสามารถแยกการทำงานของธุรกรรมจากเส้นหลักขึ้นมาข้างบนนี้ ซึ่งจะมีเทคโนโลยีของ L2 เข้ามารองรับการทำธุรกรรมได้มากกว่า เร็วกว่า และค่าธรรมเนียมถูกกว่า 

อย่างที่เล่าไปข้างต้นว่าพอลงจากทางด่วน รถก็จะต้องวิ่งเข้าสู่ถนนเส้นหลัก หมายความว่าสุดท้ายแล้วธุรกรรมบน L2 ก็จะถูกมัดรวมไปบันทึกรายการไว้ที่ L1 หรือบล็อกเชนเครือข่ายหลัก เพราะ L1+L2 นั้นทำงานร่วมกัน โดย L1 เป็นรากฐานของ L2 

อะไรคือ L1 บ้าง? หากเอ่ยชื่อขึ้นมาแล้วทุกคนต้องร้องอ๋อกันแน่…มันก็คือ Bitcoin และ Ethereum นั่นเอง!!! โดยสองเจ้านี้คือเครือข่ายบล็อกเชน L1 ที่ใหญ่ที่สุดในตลาดวัดจากขนาดมาร์เก็ตแคป 

***ว่าด้วยเทคโนโลยีของบล็อกเชน Layer 2 

เอาล่ะ! พอเราเห็นภาพ L1 กับ L2 แล้วคำถามต่อมาก็คือ L2 มีเจ้าไหนบ้าง? ดิฉันเชื่อว่าหลายคนคงจะเคยได้ยินคำว่า “Bitcoin Lightning Network”  ชื่อนี้แหละคือชื่อเรียกของบล็อกเชน layer 2 ของเครือข่าย Bitcoin  ใครอยากรู้รายละเอียดเพิ่มเติม อ่านต่อที่ลิงก์ด้านล่างเลย 

[เรื่องที่เกี่ยวข้อง : Lightning Network! ของ Bitcoin คืออะไร? สำคัญต่ออนาคต Bitcoin อย่างไร]

https://www.efinancethai.com/Cryptoverse/CryptoverseMain.aspx?release=y&name=cv_202303071159

ส่วนเครือข่าย Ethereum ก็จะมี layer 2 ของ Ethereum ที่หากใครตามข่าวคริปโท  เคอร์เรนซีอยู่แล้วก็น่าจะพอคุ้นๆ เช่น Arbitrum, Optimism และ Polygon ซึ่งทั้ง 3 เจ้านี้คือ L2 ของ Ethereum   

โดยบล็อกเชน Layer 2 แต่ละค่าย ก็จะมีการใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างกันออกไป ที่ค่อนข้างเป็นที่ยอมรับของนักพัฒนาคือ “Optimistic Rollups” และ “ZK-Rollups” โดย ZK-Rollups เป็นวิธีการยืนยันความถูกต้องของข้อมูลธุรกรรมทั้งหมด ก่อนจะม้วนรวม (Rollup) เพื่อบันทึกลงในบล็อกเชน layer 1 ส่วนเทคโนโลยี Optimistics Rollups ใช้  “การอนุมาน”  (Optimistic) เอาว่าข้อมูลธุรกรรมทั้งหมดนั้นถูกต้อง แต่จะมีเวลาในการหาหลักฐานมาพิสูจน์ภายใน 7-14 วันหากพบข้อผิดพลาด  

“แต่ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีใด นักพัฒนาก็ล้วนแล้วแต่มีเป้าหมายเดียวกันคือ เพิ่มความเร็วในการทำธุรกรรม  เพิ่มความสามารถในการรองรับธุรกรรมได้มากขึ้น และทำให้ค่าธรรมเนียมต่ำลง”   

***บล็อกเชน Layer 2 ยอดนิยม 

3 เหรียญในที่นี้ เป็นการเรียงลำดับตามยอดผู้ใช้งานรายวัน “L2 ของ Ethereum” แต่จริงๆ แล้วในแง่ของการพิจารณาอนาคตโปรเจกต์ นอกจาก จะดูที่ยอดผู้ใช้งานรายวันซึ่งสะท้อนถึงความนิยมแล้วนั้น โดยทั่วไปก็จะต้องดูองค์ประกอบอื่นๆ ร่วมด้วย ครอบคลุมถึงผู้ก่อตั้ง ทีมนักพัฒนา ยอดธุรกรรมรายวัน พาร์ทเนอร์  เทคโนโลยีที่ใช้  ค่าธรรมเนียม  มูลค่าเงินที่ฝากในเครือข่าย (TVL) ฯลฯ  

Polygon 

-ยอดผู้ใช้งานรายวัน จำนวน 387,000 (ณ 22 มิ.ย.2023)  

-เทคโนโลยี ZK-Rollups

-TVL  41.38 ล้านดอลลาร์  (ณ 22 มิ.ย.2023)  

-ผู้ก่อตั้ง : Jaynti Kanani, Sandeep Nailwal, Anurag Arjun

-เหรียญประจำเครือข่าย MATIC 

MATIC เป็นโทเคนมาตรฐาน ERC-20 ที่ใช้ขับเคลื่อนเครือข่าย Polygon  ซึ่งเป็นบล็อกเชน Layer 2 ของ Ethereum ที่ใช้กลไก Proof-of-Stake โดยโปรเจกต์มุ่งเน้นการพัฒนาให้ธุรกรรมบน Ethereum มีความรวดเร็วขึ้นและมีค่าธรรมเนียมที่ถูกลง รวมถึงให้รองรับฟังก์ชันการทำงานที่หลากหลายขึ้น 

Arbitrum

 -ยอดผู้ใช้งานรายวัน จำนวน 172,927 [ณ 18 มิ.ย.2023] 

-เทคโนโลยี Optimistic Rollups

-TVL 5.84 พันล้านดอลลาร์ [ณ 22 มิ.ย.2023] 

-ผู้ก่อตั้ง : Offchain Labs ประกอบไปด้วย Ed Felten, Steven Goldfeder, Harry Kalodner

-เหรียญประจำเครือข่าย  ARB 

ARB เป็นโทเคนมาตรฐาน ERC-20 ที่เอาไว้ใช้งานบนเครือข่าย Abitrum ซึ่งเป็น Layer 2 ของ Ethereum โดยโปรเจกต์มีเป้าหมายที่จะเพิ่มความสามารถในการรองรับธุรกรรมได้มากขึ้นและลดค่าธรรมเนียมการทำธุรกรรมของ Ethereum รวมถึงทำให้มีประสิทธิภาพของเครือข่ายโดยรวมสูงขึ้น โดยสามารถทำธุรกรรมได้มากถึง 65,000 ธุรกรรมต่อวินาที 

Optimism 

 -ยอดผู้ใช้งานรายวัน จำนวน 76,900  [ณ 22 มิ.ย.2023] 

-เทคโนโลยี Optimistic Rollups

-TVL 2.27 พันล้านดอลลาร์ [ณ 22 มิ.ย.2023] 

-ผู้ก่อตั้ง : Optimism Foundation นำโดย Jinglan Wang, Karl Floersch, และ Kevin Ho

-เหรียญประจำเครือข่าย OP 

Optimism เข้ามาแก้ปัญหาทำให้ความเร็วในการทำงานของเครือข่ายหลักเร็วขึ้น ด้วยเทคโนโลยี Optimismtic Rollups ที่สามารถรวมข้อมูลต่างๆ และส่งไปยังเครือข่าย Ethereum ทีเดียวแถมทำให้เครือข่ายปลอดภัยขึ้นอีกด้วย โดยมี OP เป็นเหรียญประจำเครือข่าย  

สรุปสั้นๆ  บล็อกเชน layer 2 ก็คือเครือข่ายบล็อกเชนที่สร้างขึ้นบน layer 1 โดยใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างกันออกไป แต่เทคโนโลยี layer 2 ที่นักพัฒนาส่วนใหญ่ให้การยอมรับคือ “Optimistic Rollups” และ “ZK-Rollups” ส่วนในแง่การลงทุน เหมือนเดิมค่ะ #DYOR การลงทุนคือความเสี่ยง ผู้ลงทุนโปรดใช้วิจารณญาณในการตัดสินใจ   

ที่มา : 

https://academy.binance.com/en/glossary/layer-2

https://coinmarketcap.com/alexandria/glossary/layer-2

https://coinmarketcap.com/alexandria/article/arbitrum-vs-optimism-the-ultimate-comparison

https://tokenterminal.com/terminal?panel=user_dau

https://l2beat.com/scaling/tvl

หนังสือ Cryptomind Research Investment Outlook 2023 

กราฟิก: ณัฐชนน พูนชัย (Boom)